Kompromisowe rozstrzyganie sporów podatkowych | KPMG | PL
close
Share with your friends

Kompromisowe rozstrzyganie sporów podatkowych w projekcie nowej ordynacji podatkowej

Kompromisowe rozstrzyganie sporów podatkowych

Po kilku latach prac powołanej przy Ministrze Finansów Komisji Kodyfikacyjnej Ogólnego Prawa Podatkowego opublikowany został projekt nowej Ordynacji podatkowej. Zgodnie z deklarowanymi celami ma ona zagwarantować odpowiednie prawa podatnikom i zwiększyć ich poczucie bezpieczeństwa. Jednocześnie jednak ma również przyczyniać się do zwiększenia efektywności poboru podatków.

partner, doradztwo podatkowe, zespół postępowań podatkowych i sądowych

KPMG w Polsce

Kontakt

Powiązane treści

Punkt Zwrotny 3/2018

Prace nad stworzeniem nowej Ordynacji podatkowej zainicjowano w 2014 r., powołując ekspercką komisję kodyfikacyjną, przed którą postawiono ambitne zadanie opracowania zupełnie nowego aktu prawnego, zastępującego regulacje dotychczas obowiązującej ustawy stanowiącej fundament stosowania szczegółowych regulacji prawa podatkowego. Nowa Ordynacja miała w założeniach nie tylko zawierać katalog ogólnych zasad prawa podatkowego i regulować sposób procedowania organów podatkowych, lecz przede wszystkim uporządkować przepisy, wprowadzić do nich instytucje niezbędne dla ochrony praw podatnika w jego relacjach z organami oraz należycie wyważyć interesy fiskusa i podatników.

Opublikowany projekt ustawy stara się realizować te postulaty, wprowadzając do procedury podatkowej szereg nowych instytucji i rozwiązań, spośród których co najmniej kilka zasługuje na szczególną uwagę podatników. Wymienić tu należy zwłaszcza przewidziane w projekcie regulacje dotyczące: umów podatkowych, mediacji, umów o współdziałanie oraz konsultacji podatkowych.

Mogą one bowiem, przy założeniu, że propozycje projektu nie zostaną istotnie zmienione w trakcie dalszych prac legislacyjnych, rzeczywiście oznaczać nową jakość w obszarze funkcjonowania polskiej administracji podatkowej dotyczącym rozwiązywania sporów podatkowych.
 

Umowy podatkowe

Projekt nowej Ordynacji wprowadza całkowicie nową instytucję procedury podatkowej w postaci umów podatkowych. Umowy te nie zastąpią dotychczas wydawanych decyzji określających wysokość zobowiązań podatkowych i nie będą mogły polegać na ustaleniach dotyczących wprost wysokości podatku, jednak będą mogły dotyczyć m.in. wątpliwości co do stanu faktycznego w sprawie czy charakteru albo wartości transakcji, czynności lub zdarzeń objętych opodatkowaniem.

Powoduje to, że umowa podatkowa może stać się niezwykle cennym instrumentem, którego dotych-czas brakowało w relacjach pomiędzy podatnikami i organami podatkowymi – w szczególności w przypadku sporów podatkowych o dużej wartości, dotyczących często skomplikowanych stanów faktycznych lub niejednoznacznych w swoim charakterze i skutkach transakcji i zdarzeń gospodarczych. Obecnie, nawet w przypadku przekonania, że racja co do skutków podatkowych określonej czynności może leżeć częściowo po obydwu stronach sporu, organy podatkowe nie dysponują formalną procedurą zakończenia postępowania poprzez częściowe ustępstwo co do kwestii stanowiącej istotę sprawy, co niezwykle utrudnia próby wypracowania i usankcjonowania w formalnych ramach jakiegokolwiek kompromisowego rozstrzygnięcia.

Zapisanie w Ordynacji podatkowej, jak przewiduje projekt, że umowa podatkowa może polegać na wzajemnych ustępstwach poprzez przyjęcie przez organ i stronę w granicach prawa ustaleń pozwoli na wykorzystanie dostępnej w wielu sprawach przestrzeni negocjacyjnej w celu polubownego zała¬twienia sporu i dostarczy odpowiedni instrument prawny. Powinno to również wpłynąć na zmianę całego modelu prowadzenia postępowań podatkowych, prowadzonych często obecnie przez organy podatkowe już od początkowego etapu z myślą o finalnym rozstrzygnięciu wszelkich budzących jakie-kolwiek wątpliwości spornych kwestii przez sądy administracyjne.
 

Mediacja

Inną nową procedurą stworzoną z myślą o kompromisowym rozstrzyganiu sporów podatkowych jest mediacja, która będzie mogła być prowadzona w tych samych przypadkach, w których możliwe będzie zawarcie umowy podatkowej.

Celem procedury mediacyjnej ma być ułatwienie komunikacji pomiędzy podatnikami a organami podatkowymi i przezwyciężenie trudności komunikacyjnych, które często pojawiają się w warunkach naturalnej konfliktowości relacji pomiędzy tymi podmiotami. Mediacja będzie w ten sposób stanowić swojego rodzaju „wspomagane negocjacje” pomiędzy organem a podatnikiem.

Zgodnie z projektem nowej Ordynacji podatkowej organ podatkowy będzie mógł na wniosek lub tylko za zgodą strony skierować sprawę do mediacji przed z założenia bezstronnym i neutralnym mediatorem, który przeprowadzi z organem podatkowym i stroną posiedzenie mediacyjne mające na celu przedstawienie stanowisk stron i propozycji kompromisowego rozwiązania konfliktu, a w efekcie zakończenie postępowania poprzez zawarcie umowy podatkowej.
 

Umowy o współdziałanie

Dla podatników o „istotnym znaczeniu gospodarczym” nowa Ordynacja wprowadza możliwość zawarcia z Szefem Krajowej Administracji Skarbowej umowy o współdziałanie. Umowa ta będzie miała na celu zapewnienie przestrzegania prawa podatkowego w warunkach wzajemnego zaufania między organem podatkowym a podatnikiem, przejrzystości i zrozumienia przez organ podatkowy charakteru prowadzonej przez podatnika działalności.

Instrument ten ma z założenia dotyczyć największych podmiotów gospodarczych, których lista będzie ustalona przez Ministra Finansów. Umowa o współdziałanie będzie uzależniona m.in. od zachowania odpowiednich uzgodnionych z Szefem KAS procedur wewnętrznej kontroli poprawności rozliczenia podatkowego i przekazywania Szefowi KAS bez zwłoki wszelkich istotnych dla opodatkowania informacji na temat swojej działalności. W umowie administracja podatkowa zobowiąże się do dostosowania formy i częstotliwości działań weryfikujących poprawność rozliczeń podatnika do skuteczności wewnętrznej kontroli podatnika oraz udzielania bez zwłoki konsultacji i wyrażania stanowiska co do wskazanych przez podatnika istotnych zagadnień podatkowych. Wobec podatnika, który zawarł umowę o współdziałanie, organem podatkowym właściwym do przeprowadzania kontroli będzie Szef KAS.
 

Konsultacje podatkowe

Dla każdego zainteresowanego podatnika dostępna będzie natomiast procedura konsultacji podatkowych. W jej ramach wnioskodawca oraz organ podatkowy będą mogli na wniosek podatnika w trybie konsultacji dokonać uzgodnień dotyczących skutków podatkowych dokonywanych przez wnioskodawcę czynności. Rozwiązanie to zostało przewidziane zwłaszcza dla podatników, którzy dokonali skomplikowanych operacji gospodarczych (np. przekształceń) i nie są pewni, czy nie popełnili błędów wywołujących negatywne skutki podatkowe. Procedura ta będzie więc swojego rodzaju „kontrolą na żądanie”, wszczynaną na wniosek podatnika w celu weryfikacji prawidłowości rozliczenia dokonanej przez niego transakcji.

Główna różnica pomiędzy konsultacjami podatkowymi a obecną możliwością wnioskowania o indywidualną interpretację podatkową polegać będzie na tym, że w trakcie procedury konsultacyjnej organ nie ograniczy się tylko do analizy prawnej stanu faktycznego przedstawionego przez podatnika (jak w przypadku interpretacji), ale zbada całość dokumentacji w celu stwierdzenia poprawności rozliczeń. Procedura będzie kończyć się wydaniem decyzji określającej wysokość podatku.

 

Podsumowanie

Czas pokaże, czy procedury kompromisowego rozstrzygania zaistniałych i potencjalnych sporów podatkowych zostaną ostatecznie wprowadzone w życie w zakładanym w projekcie nowej Ordynacji kształcie, czy zapisy ustawy nie ulegną w trakcie procesu legislacyjnego daleko idącym zmianom wypaczającym sens proponowanych instytucji, a także jak będzie wyglądać funkcjonowanie tych regulacji w praktyce.
Można jednak mieć nadzieję, że instytucje przewidziane w projekcie zostaną wprowadzone do porządku prawnego, przyczyniając się w ten sposób do zwiększenia pewności stosowania przepisów prawa podatkowego i realizacji jednego z głównych celów postawionych przed nową Ordynacją podatkową, jakim zgodnie z jej założeniami ma być zwiększenie poczucia bezpieczeństwa podatników. ■

DARIUSZ MALINOWSKI
partner, szef zespołu ds. postępowań podatkowych i sądowych w KPMG w Polsce
dmalinowski@kpmg.pl
Partner i szef zespołu postępowań podatkowych w KPMG w Polsce. Specjalizuje się w reprezentowaniu klientów w trakcie postępowań podatkowych i kontrolnych przed organami podatkowymi i skarbowymi oraz w postępowaniach przed sądami administracyjnymi w sprawach dotyczących podatków i innych należności publicznoprawnych. Nadzoruje również projekty z zakresu procedur zarządzania ryzykiem podatkowym, ryzykiem odpowiedzialności karno-skarbowej oraz odpowiedzialności podmiotów zbiorowych. Pracę w KPMG rozpoczął w 1998 r., poprzednio pracował na stanowisku Inspektora Kontroli Skarbowej. Jest współautorem komentarzy dotyczących Ordynacji podatkowej poruszających praktyczne aspekty kontroli i postępowań podatkowych, a także regularnym komentatorem bieżących zagadnień podatkowych w prasie.

ŁUKASZ KUPIEC
supervisor w zespole ds. postępowań podatkowych i sądowych w KPMG w Polsce
lkupiec@kpmg.pl
Specjalizuje się w prowadzeniu spraw oraz wsparciu dla klientów w trakcie kontroli podatkowych, postępowań podatkowych oraz postępowań przed sądami administracyjnymi.
Brał udział w wielu postępowaniach i sporach przed organami podatkowymi oraz sądami administracyjnymi z zakresu zobowiązań podatkowych, a także kontrolach prowadzonych przez organy podatkowe i skarbowe. Posiada wieloletnie doświadczenie w bieżącym doradztwie dla podmiotów gospodarczych zarówno w kwestiach przepisów podatkowych, jak i przepisów innych gałęzi prawa. W KPMG od 2006 r.
 

Bądź z nami w kontakcie

 

Zapytanie ofertowe (RFP)

 

Prześlij