Benchmarking nie może obejmować tylko jednego czynnika | KPMG | PL
close
Share with your friends

Analiza transakcji pomiędzy podmiotami powiązanymi nie może uwzględniać tylko jednego czynnika | M. Renc

Benchmarking nie może obejmować tylko jednego czynnika

2018-09-18 | Autor: Monika Renc, konsultant, dział doradztwa podatkowego KPMG w Polsce

Dwie uściśnięte dłonie nad książką

Samo porównanie ceny zastosowanej w transakcji pomiędzy podmiotami powiązanymi do cen stosowanych przez podmioty niepowiązane nie jest wystarczające do uznania transakcji za rynkową bądź nierynkową. Analizie powinien podlegać szereg czynników, które muszą zostać ocenione rzetelnie, wnikliwie i zgodnie z Wytycznymi OECD1 . Taki wniosek płynie z wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 20 czerwca 2018 r.

Zakres sprawy

W przedmiotowej sprawie Dyrektor Urzędu Kontroli Skarbowej (‘’Dyrektor UKS’’) zakwestionował wysokość kosztów zaliczonych do kosztów uzyskania przychodu oraz stwierdził, że w zeznaniu podatkowym za 2012 r. spółka dokonała zaniżenia swojego dochodu. Spółka prowadziła działalność polegającą na dystrybucji owoców nabywanych od swoich udziałowców – producentów rolnych. W toku kontroli Dyrektor UKS dokonał analizy porównywalności spornej transakcji z transakcjami dokonywanymi pomiędzy podmiotami niezależnymi biorąc pod uwagę, m.in. takie kryteria jak: posiadanie niezbędnych certyfikatów, rodzaj podmiotów dokonujących odbioru towaru, ukształtowanie procesu produkcji, wykorzystanie posiadanych technologii oraz rodzaj i zakres czasowy dokonywanych transakcji. W wyniku przeprowadzonej analizy organ stwierdził, że cena ustalona w ramach transakcji pomiędzy spółką a powiązanymi z nią producentami była zbyt wysoka, co w konsekwencji doprowadziło do zawyżenia kosztów uzyskania przychodu oraz wykazania straty przez spółkę w zeznaniu podatkowym. Decyzja Dyrektora UKS została uznana za trafną najpierw przez Dyrektora Izby Skarbowej, a następnie przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie.

W dniu 20 czerwca 2018 r. NSA uchylił wyrok WSA w Warszawie i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania (sygn. II FSK 1665/16) Pomimo, że rozpoznawana sprawa dotyczyła decyzji Dyrektora UKS wydanej w okresie kiedy możliwe było jeszcze szacowanie dochodów grupy producentów rolnych (na gruncie stanu prawnego obowiązującego od 1 stycznia 2015 r. takiej możliwości już nie ma), to nie można odmówić wyrokowi doniosłego znaczenia.
 

Konieczna analiza wielu czynników

W uzasadnieniu wyroku Naczelny Sąd Administracyjny odniósł się do kilku istotnych kwestii dotyczących cen transferowych. Przede wszystkim podkreślił on, że dla szacowania dochodów nie jest wystarczające stwierdzenie, że pomiędzy podmiotami występują powiązania oraz że podmioty te ustaliły w transakcji cenę nierynkową. Niezbędne jest udowodnienie związku przyczynowego pomiędzy wystąpieniem powiązań a zaniżeniem dochodów, a więc wykazanie wykorzystania powiązań do ustalenia ceny nierynkowej. Sąd potwierdził więc po raz kolejny pogląd szeroko reprezentowany zarówno w literaturze, jak i orzecznictwie.

W skardze kasacyjnej spółka kwestionowała przede wszystkim sposób dokonania analizy porównywalności przez organy podatkowe. Zarzuty w tym zakresie zostały uznane za słuszne. Zdaniem NSA analiza porównywalności nie może odbywać się poprzez zastosowanie wprost do transakcji pomiędzy podmiotami powiązanymi marży, którą ustaliły między sobą podmioty niezależne. Takie podejście stanowi uproszczenie i pomija inne istotne czynniki wpływające na wysokość marży w konkretnym przypadku.

W szczególności analizie powinny podlegać funkcje pełnione przez strony transakcji, zastosowana strategia gospodarcza oraz ich wpływ na warunki transakcji. W rozpatrywanej sprawie organ podatkowy pominął znaczenie takich czynników jak konieczność korzystania przez spółkę ze środków pomocowych wynikającą z krótkiego okresu działalności grupy producentów rolnych. Pominięcie powyższych kwestii stanowiło istotne uchybienie polegające na braku zastosowania przez organy podatkowe miarodajnych kryteriów porównywalności transakcji.
 

Utajnienie danych porównawczych

NSA wypowiedział się także co do możliwości stosowania przez organy tzw. secret comparables, a więc danych porównawczych, do których podatnik nie ma dostępu a uzyskiwanych przez organy podatkowe bezpośrednio od potencjalnych konkurentów rynkowych takiego podmiotu lub pośrednio z rąk innych instytucji. Jak stwierdził Sąd, tajemnicą powinny być objęte jedynie dane umożliwiające osobom nieuprawnionym identyfikację podmiotów przyjętych do porównania. Pozostałe informacje, w szczególności te, które stanowiły podstawę podjęcia decyzji odnoszącej się do kwestii uznania transakcji za porównywalną, powinny być znane takiemu kontrolowanemu podatnikowi.

Wytyczne OECD a transakcje między krajowymi podmiotami powiązanymi

Na sam koniec podkreślenia wymaga fakt, że NSA w wyroku odrzucił pogląd organów podatkowych i WSA w Warszawie, jakoby Wytyczne OECD nie znajdowały zastosowania do szacowania dochodu w transakcji pomiędzy krajowymi podmiotami powiązanymi. Jak wskazał NSA, art. 11 ust. 9 ustawy CIT wyraźnie nakazuje Ministrowi Finansów uwzględnianie Wytycznych OECD przy określaniu w drodze rozporządzenia sposobu i trybu określania dochodów w drodze oszacowania. W konsekwencji organy podatkowe dokonując takiego szacowania również mają obowiązek ich uwzględniania. Podsumowując, zgodnie ze stanowiskiem NSA analiza transakcji pomiędzy podmiotami powiązanymi powinna uwzględniać wszystkie czynniki, które ją kształtują, w tym między innymi strategię gospodarczą, fazę rozwoju spółki oraz sytuację na rynku. Ponadto, podatnik powinien mieć możliwość zapoznania się i ustosunkowania do analizy porównawczej sporządzonej przez organy podatkowe, w szczególności w zakresie podmiotów uznanych za porównywalne. Takie wieloaspektowe podejście wynika z Wytycznych OECD, które zdaniem Sądu powinny być brane pod uwagę także przy analizie transakcji pomiędzy powiązanymi podmiotami krajowymi.

Wytyczne OECD w Sprawie Cen Transferowych dla Przedsiębiorstw Wielonarodowych oraz Administracji Podatkowych (OECD Transfer Pricing Guidelines for Multinational Enterprises and Tax Administrations).

Powiązane treści