Sprawozdawczość finansowa zgodna ze standardami | KPMG | PL

Sprawozdawczość finansowa zgodna ze standardami | M. Warmbier, M. Żyliński

Sprawozdawczość finansowa zgodna ze standardami

Sprawozdawczość finansowa zgodna z Międzynarodowymi Standardami Sprawozdawczości Finansowej stanowi podwójne wyzwanie: z jednej strony dla spółek sporządzających takie sprawozdania, z drugiej natomiast dla odbiorców tych sprawozdań. Wśród pojawiających się zarzutów wobec sprawozdawczości sporządzanej zgodnie z MSSF pojawiają się m.in.: szerokie wymagania w zakresie ujawnień, rozszerzane cały czas przez nowe standardy oraz niska przejrzystość i użyteczność prezentowanych informacji. Z problemem tym w swoich bieżących pracach zmierzyła się zarówno Rada Międzynarodowych Standardów Rachunkowości („IASB”) oraz Europejski Urząd Nadzoru Giełd i Papierów Wartościowych („ESMA”).

Powiązane treści

Jedną z naczelnych zasad sprawozdawczości finansowej jest przedstawienie sytuacji jednostki w sposób rzetelny i jasny. Sposobem osiągnięcia tego celu jest stosowanie odpowiednich standardów (zasad) rachunkowości do wyceny i ujmowania skutków odpowiednich transakcji oraz zapewnienie wymaganych tymi standardami ujawnień. W przypadku sprawozdawczości przygotowywanej zgodnie z MSSF, wymagania co do zakresu ujawnień ujęte są w poszczególnych standardach. Konstrukcja taka nakłada na jednostki obowiązek dbania o zgodność z wymogami wszystkich stosowanych MSSF i MSR, co w praktyce może skutkować rosnącą objętością sprawozdań finansowych a z tego powodu wręcz zmniejszającą się ich użytecznością i przejrzystością dla odbiorców. Obserwacja ta zainicjowała prace IASB nad tzw. Disclosure Initiative, obejmującąm.in. zmiany w MSR 1 Prezentacja sprawozdań finansowych oraz planowany przegląd wymagań w zakresie ujawnień w poszczególnych standardach.

Zmiany wprowadzone do MSR 1 i obowiązujące od początku 2016 roku nie są na pierwszy rzut oka duże – nie zmienia się wymagany zakres sprawozdania finansowego, zasady sporządzenia, wymóg ujawnienia stosowanych zasad rachunkowości, jak również zawarcia ujawnień wymaganych standardami. Zmiany mają bardzie charakter wyjaśniający intencje IASB stojące za dotychczasowymi założeniami MSR 1 oraz MSSF jako całokształtu zasad rachunkowości i obowiązują dla sprawozdań finansowych sporządzonych za okresy zaczynające się 1 stycznia 2016 r. lub później.

W zmienionym MSR 1, położono jednak nacisk na stosowanie koncepcji istotności, nie tylko w zakresie głównych części sprawozdania, takich jak sprawozdanie z sytuacji finansowej czy też sprawozdanie z całkowitych dochodów, ale również w zakresie poszczególnych not wynikających z każdego stosowanego standardu. W praktyce oznacza to, że, zgodnie z intencją twórców standardów, przygotowując noty objaśniające nie należy automatycznie ujmować każdego ujawnienia wymaganego danym standardem, a tylko te, które wnoszą do sprawozdania informacje istotne dla użytkowników sprawozdań finansowych. Wymaga to oczywiście zastosowania osądu od samych sporządzających sprawozdanie finansowe.Dodatkową przesłanką przemawiającą za powyższą zmianą jest wyrażone przez IASB przekonanie, że informacje nieistotne mogą czasem przesłaniać informacje istotne w sprawozdaniu. Podkreślono również fakt, że pozycje wskazane w MSR 1 jako wymagane (np. wymagany minimalny zakresie pozycji w sprawozdaniu z sytuacji finansowej), mogą być dodatkowo uszczegóławiane już w głównych częściach sprawozdania finansowego, jeśli prowadzi to do jaśniejszego przedstawienia sytuacji finansowej. Zmieniono również sformułowania w standardzie, które, w ocenie IASB, był dotychczas interpretowany jako narzucenie kolejności not w sprawozdaniu finansowym.

Oprócz inicjatywy IASB, działania zmierzające do poprawy jakości sprawozdań finansowych zostały podjęte przez ESMA, i znalazły wyraz w stanowisku wydanym w 2015 r. i dotyczącym poprawy jakości ujawnień w sprawozdaniach finansowych (2015/ESMA/1609). Stanowisko to poruszyło przede wszystkim problem niedostosowania sprawozdań do specyfiki działalności jednostki sporządzającej, wykorzystywania generycznych wzorców sprawozdań finansowych i opisów w nich zawartych. W stanowisku zwrócono również uwagę na brak krytycznego podejścia w doborze not ze względu na skupienie się tylko na formalnej zgodności z wymogami standardów – zapewnieniu, że wszystkie wymagane noty pojawią się w sprawozdaniu finansowym. W odpowiedzi na te obserwacje, w stanowisku sformułowano zasady, które powinny być uwzględnione przy sporządzaniu raportów rocznych: stosowanie zasady istotności i ciągła ocena poszczególnych ujawnień w tym zakresie, zwiększanie czytelności sprawozdań (przemyślany układ not, zwięzłość i spójność informacji), prezentowanie informacji istotnych w sposób przystępny dla odbiorcy oraz dostosowanie całości sprawozdania do specyfiki jednostki (opowiedzenie „własnej historii”).

Jak więc wszystko powyższe przełożyć na sporządzenie sprawozdania finansowego? W pierwszej kolejności warto przejrzeć dotychczasowe sprawozdania i zastanowić się: czy najważniejsze informacje są w tym sprawozdaniu widoczne, czy ujawnienia są przejrzyste, czy nie zawierają informacji, które „nic nie wnoszą”, czy przekaz sprawozdania jest spójny z innymi publikowanymi informacjami. Po takiej analizie należy zastanowić się , czy i które noty można ze sprawozdania usunąć ze względu na mało istotny wpływ dla przedstawienia w sposób rzetelny sytuacji jednostki. Następnie można „przeorganizować” sprawozdanie, umieszczając noty najważniejsze z punktu widzenia działalności jednostki na początku. Noty mogą być też zorganizowane tematycznie, np. grupy not związanych z aktywami trwałymi i ich finansowaniem, kapitałem obrotowym, zarządzanie płynnością, zadłużeniem i kapitałem, etc., zamiast not wg listy pozycji z poszczególnych sprawozdań głównych. Dla zwiększenia czytelności warto też odejść od umieszczania długiego opisu stosowanych istotnych zasad rachunkowości przed wszystkimi notami liczbowymi. Bardziej przejrzyste jest umieszczenie odpowiedniego fragmentu polityki rachunkowości wraz z samą notą objaśniającą (grupą not) łącznie z ujawnieniem zastosowanych osądów stosowanych przy wycenie pozycji.

Proponowane zmiany wymagają oczywiście istotnego nakładu pracy, ale z pewnością mogą przyczynić się nie tylko do zmniejszenia objętości sprawozdań (sprawozdania spółek, które już dokonały takich zmian zmniejszyły się nawet o kilkadziesiąt stron), ale przede wszystkim do poprawy ich odbioru wśród odbiorców zewnętrznych czyli de facto spełnienia celu, któremu powinny służyć.

Punkt Zwrotny 1/2017

Punkt Zwrotny 1/2017

Punkt Zwrotny to magazyn biznesowy, na łamach którego eksperci KPMG w Polsce podejmują aktualne tematy istotne dla praktyków biznesu

Subskrybuj

Subskrybuj

Subskrybuj i otrzymuj powiadomienia o nowych publikacjach KPMG mailem.

Bądź z nami w kontakcie

 

Zapytanie ofertowe (RFP)

 

Prześlij