Opodatkowanie osoby fizycznej jako beneficjenta trustu | KPMG | PL

Opodatkowanie osoby fizycznej jako beneficjenta trustu | Natalia Jarzębowska

Opodatkowanie osoby fizycznej jako beneficjenta trustu

Jako instytucja prawna o długiej tradycji, zwłaszcza na gruncie prawa anglosaskiego, trust rodzi szereg konsekwencji podatkowych dla osoby fizycznej będącej jego beneficjentem. Na szczególne zainteresowanie zasługuje kwestia opodatkowania wypłaty z trustu o charakterze spadkowym.

Powiązane treści

Czym jest trust?

Jest to instytucja wywodząca się z systemu common law, która nie istnieje w polskim porządku prawnym. Z tego względu Polski rezydent podatkowy nie może utworzyć trustu na terytorium Polski. Nic nie stoi jednak na przeszkodzie aby taka osoba była założycielem lub beneficjentem trustu założonego za granicą. Trust należy rozumieć jako umowę, w ramach której założyciel trustu (ang. settlor), rozporządza prawem majątkowym na rzecz powiernika (ang. trustee), który z kolei zobowiązuje się zarządzać przekazanym mu prawem majątkowym we własnym imieniu, ale na rzecz beneficjenta trustu (ang. beneficiary). Przekazanie majątku na rzecz powiernika oznacza przekazanie faktycznej kontroli nad tym majątkiem. Oznacza to, że wierzyciele założyciela trustu nie mogą zgłaszać roszczeń do majątku znajdującego się w truście. Z praktycznego punktu widzenia, aktywa trustu nie stanowią prywatnego majątku żadnej z osób występujących w strukturze trustu.

Zgodnie z tradycją anglosaską, do głównych celów trustu należy zabezpieczenie majątku przed jego utratą w wyniku złego rozporządzania lub na wypadek śmierci. Trust może być więc narzędziem planowania spadkowego, a więc alternatywą dla sukcesji biznesu przez spadkobierców ustawowych. Przedsiębiorca, który obawia się, że jego spadkobiercy nie będą w stanie w należyty sposób kontynuować prowadzonego przez niego biznesu a jednocześnie chciałby aby ci spadkobiercy korzystali z zysku, który ten biznes generuje, może w tym celu wykorzystać trust i biznes powierzyć osobie (powiernikowi) godnej zaufania, wskazując spadkobierców jako beneficjentów.

Trust, który przekazuje pełną kontrolę nad majątkiem powiernikowi to trust dyskrecjonalny, co oznacza że to powiernik decyduje o tym w jakiej wysokości i w jakim terminie dokona wypłaty z trustu na rzecz beneficjenta. Beneficjent może jedynie oczekiwać, że otrzyma wypłatę. Nie ma legalnej możliwości żądania wypłaty ani wpłynięcia na decyzję o wypłacie, co pozytywnie wpływa na wiarygodność beneficjenta w razie pojawienia się wątpliwości po stronie organów podatkowych. Ową wiarygodność umacnia również ustanowienie trustu nieodwołalnego, co oznacza, że założyciel trustu dożywotnio pozbawia się możliwości odzyskania prawa do rozporządzania majątkiem trustu jak właściciel. Z tego względu warto zadbać o takie sformułowanie umowy trustu, aby wymieniała ona w treści jako beneficjentów także spadkobierców założyciela. Zapobiegnie to utracie majątku w razie śmierci pierwotnego beneficjenta.

Opodatkowanie wypłaty z zagranicznego trustu spadkowego

Brak uregulowania instytucji trustu w polskim porządku prawnym powoduje problem z właściwą kwalifikacją przychodu w sytuacji wypłaty środków z trustu na rzecz beneficjenta będącego polskim rezydentem podatkowym. W środowisku doradców podatkowych oraz wśród organów podatkowych istnieją dwie konkurencyjne opinie dotyczące kwalifikacji wypłaty z trustu jako przychodu.

Często można spotkać się z sytuacją, w której założyciel trustu zastrzegł w umowie trustu, iż powiernik może dokonać wypłaty na rzecz beneficjentów dopiero po śmierci założyciela.

W odniesieniu do takiej sytuacji przeważa pogląd, zgodnie z którym kwalifikując przychód do odpowiedniego źródła należy odnieść się do celu powołania trustu. Jeżeli trust został utworzony w celu zabezpieczenia majątku na wypadek śmierci, jest to trust o charakterze spadkowym. W takiej postaci powinien być opodatkowany w oparciu o ustawę o podatku od spadków i darowizn. Taka kwalifikacja jest zdecydowanie bardziej korzystna dla podatnika. Umożliwia skorzystanie ze zwolnienia dla najbliższej rodziny oraz z kwot wolnych od podatku w ramach poszczególnych grup podatkowych. Ponadto korzystniej przedstawia się skala podatkowa, która wynosi od 3% do 20% (w zależności od grupy podatkowej).

Takie stanowisko jest akceptowane przez organy podatkowe, co potwierdzają wydane interpretacje indywidualne. Minister Finansów w interpretacji indywidualnej z dnia 22 czerwca 2010 r. (IPPB2/436-132/10-2/AF) oraz w interpretacji indywidualnej z dnia 29 października 2015 r. (IPPB4/4511-998/15-4/JK2) uznał, że wypłata z trustu stanowi przychód z tytułu zapisu.

Zgodnie z konkurencyjnym, odosobnionym poglądem wypłata z trustu powinna być traktowana jako przychód z innych źródeł, a w konsekwencji powinna zostać opodatkowana na zasadach ogólnych według skali podatkowej (18% i 32%). Takie stanowisko wyraził Minister Finansów w interpretacji indywidualnej IPPB2/415-266/11-6/MK z 16 czerwca 2011 r.

W razie pojawienia się wątpliwości dotyczących właściwej kwalifikacji wypłaty z trustu, warto wystąpić do Ministra Finansów o wydanie indywidualnej interpretacji prawa podatkowego.

Inne zastosowanie trustu

Polski rezydent podatkowy może spotkać się z instytucją trustu także wtedy, gdy jest udziałowcem zagranicznej spółki. Często zdarza się, że kontrola nad majątkiem zagranicznej spółki przenoszona jest na trust. Również w tym przypadku za takim rozwiązaniem przemawia chęć zabezpieczenia majątku m.in. przed utratą w wyniku niewłaściwego zarządu. Wypłata zysku z udziału w spółce następuje w takim wypadku za pośrednictwem trustu. Wydaje się jednak, że w takiej sytuacji konstrukcja trustu powinna być neutralna podatkowo.


Natalia Jarzębowska, doradca podatkowy w zespole ds. PIT w KPMG w Polsce

Frontiers in tax - Polish edition

Frontiers in tax - Polish edition

Frontiers in tax powstaje we współpracy z ekspertami działu doradztwa podatkowego, którzy omawiają istotne zmiany w polskim prawie podatkowym.

Subskrybuj

Subskrybuj

Subskrybuj i otrzymuj powiadomienia o nowych publikacjach KPMG mailem.

Bądź z nami w kontakcie

 

Zapytanie ofertowe (RFP)

 

Prześlij

Nowa platforma KPMG

Stworzyliśmy platformę KPMG po to, aby wyjść naprzeciw oczekiwaniom naszych użytkowników oraz aby pomóc im odnaleźć informacje dopasowane do ich zainteresowań.