Prokura łączna z członkiem zarządu — niedopuszczalna | KPMG | PL

Prokura łączna z członkiem zarządu — niedopuszczalna | Renata Bonecka

Prokura łączna z członkiem zarządu — niedopuszczalna

Niedopuszczalna jest prokura polegająca na tym, że prokurent może działać wyłącznie z członkiem zarządu spółki. Pomimo tego, że od podjęcia przez Sąd Najwyższy przedmiotowej uchwały minął już ponad rok, to z uwagi na zagrożenia, jakie dla przedsiębiorców niesie ewentualne niestosowanie udzielonych prokur do przyjętej w uchwale wykładni przepisów, warto o niej przypomnieć.

Powiązane treści

2001

Prokura łączna niewłaściwa w świetle wcześniejszego orzecznictwa

Za dopuszczalnością ustanowienia prokury łącznej niewłaściwej (zwanej także prokurą łączną nieprawidłową albo prokurą łączną mieszaną) opowiedział się Sąd Najwyższy w uchwale z dnia 27 kwietnia 2001 r., sygn. akt III CZP 6/01. Wskazany wyżej rodzaj prokury był szeroko wykorzystywany w obrocie gospodarczym. W ramce obok przedstawiono przykład wpisu do KRS omawianej prokury.

2015

W Uchwale z 2015 r. Sąd Najwyższy zakwestionował dopuszczalność ustanawiania prokury łącznej niewłaściwej, a wpisy o treści jak w ramce obok (Ramka nr 1) albo analogicznej nakazał sądom rejonowym wykreślić z KRS jako niedopuszczalne.

Zmiana orzecznictwa Sądu Najwyższego

W uchwale Sądu Najwyższego podjętej w powiększonym składzie 7 sędziów w dniu 30 stycznia 2015 r., sygn. akt III CZP 34/14 (zwanej dalej „Uchwałą”) Sąd Najwyższy orzekł, że niedopuszczalne jest ustanowienie prokury polegającej na tym, że prokurent może działać wyłącznie z członkiem zarządu. Od chwili podjęcia Uchwały prokurenci ustanowieni niezgodnie z przyjętą w niej wykładnią nie mogą podejmować czynności prawnych w imieniu spółki, gdyż te mogą zostać zakwestionowane.

Powody zmiany zapisu uchwały

Sąd Najwyższy wskazał w Uchwale, że prokura upoważniająca prokurenta do działania wyłącznie z członkiem zarządu nie mieści się w żadnym z rodzajów prokury dopuszczonych przez prawo (tj. prokurze oddzielnej, łącznej i oddziałowej); brak też jest podstaw prawnych do tworzenia nowego rodzaju prokury przez zarząd. Udzielenie przez zarząd spółki prokury do działania z członkiem zarządu jest niedozwolonym przekroczeniem przez zarząd swoich kompetencji.

Co uchwała oznacza dla przedsiębiorców?

Wykładnia przyjęta w Uchwale obowiązuje od chwili jej podjęcia. Odtąd prokurenci łączni niewłaściwi nie mogą podejmować czynności prawnych w imieniu spółki. O ile zostały one podjęte, mogą zostać zakwestionowane. Przyjęta w Uchwale wykładnia przepisów o prokurze nie ma natomiast zastosowania do oceny skutków czynności prawnych dokonanych przez ustanowionych niezgodnie z nią prokurentów w okresie wcześniejszym. Czynności te pozostają ważne i skuteczne.

Jakie działania powinien podjąć przedsiębiorca?

1. Dostosować prokury do wykładni przyjętej w Uchwale

Uchwała spowodowała konieczność dostosowania prokur do przyjętej w niej wykładni. Przedsiębiorcy, którzy na dzień 30 stycznia 2015 r. posługiwali się prokurą łączną niewłaściwą, powinni bezzwłocznie, o ile jeszcze tego nie uczynili, dostosować udzielone w spółce prokury do wykładni przyjętej w Uchwale. Do tego czasu czynności prawne w imieniu spółki powinny być podejmowane przez zarząd.

2. Zgłosić sądowi rejestrowemu zmianę prokur

Należy dodać, że nowi prokurenci mogą działać, jeszcze zanim zostaną wpisani w tym charakterze do KRS. Przedmiotowy wpis, choć obowiązkowy, ma bowiem charakter deklaratoryjny, tj. potwierdzający zaistniały wcześniej stan prawny.

3. Przeprowadzić audyt prawny

W przypadku wątpliwości, czy prokurenci ustanowieni niezgodnie z wykładnią przyjętą w Uchwale zostali – od chwili jej podjęcia – wyłączeni od dokonywania czynności prawnych w imieniu spółki, należałoby zweryfikować pod tym kątem dokumentację spółki. Gdyby okazało się, że prokurenci łączni niewłaściwi dokonywali – od chwili podjęcia Uchwały – czynności prawnych w imieniu spółki, należałoby bezzwłocznie zastanowić się nad możliwością podjęcia środków naprawczych. W tym miejscu należy zauważyć, że problem nieprawidłowej reprezentacji przez prokurentów łącznych niewłaściwych może dotyczyć także kontrahentów spółki. Jeżeli zatem chodzi o zawarte przez spółkę umowy, należałoby zweryfikować także reprezentację kontrahentów przy zawieraniu tych umów.

Należy podkreślić, że fakt, iż prokurent łączny niewłaściwy nie został dotychczas wykreślony z KRS, nie uprawnia go do podejmowania czynności prawnych w imieniu spółki. Z oczywistych względów należy zaniechać udzielania w spółce (nowych) prokur łącznych niewłaściwych.
 

Czym jest tzw. reprezentacja mieszana?

Jednocześnie w Uchwale Sąd Najwyższy potwierdził dopuszczalność określenia w umowie (statucie) spółki sposobu jej reprezentacji, zgodnie z którym oświadczenie woli w imieniu spółki może złożyć jeden z prokurentów łącznych i członek zarządu. Jest to możliwe w ramach tzw. reprezentacji mieszanej, której podstawę stanowi art. 205 k.s.h. (373 k.s.h).

Renata Bonecka

radca prawny w kancelarii prawnej D. Dobkowski sp. k. stowarzyszonej z KPMG w Polsce
rbonecka@kpmg.pl

Specjalizuje się w prawie spółek i prawie nieruchomości. Posiada duże doświadczenie w zakresie prawnej i korporacyjnej obsługi podmiotów gospodarczych. W kancelarii prawnej D. Dobkowski stowarzyszonej z KPMG w Polsce pracuje od 1999 r. Absolwentka Wydziału Handlu Zagranicznego w Szkole Głównej Handlowej oraz studiów podyplomowych „Prawo autorskie, wydawnicze i prasowe” na Uniwersytecie Jagiellońskim. Członek Okręgowej Izby Adwokackiej w Warszawie (od 2004 r.) oraz Okręgowej Izby Radców Prawnych w Warszawie (od 2008 r.). W 2005 r. pracowała jako prawnik w ETPCz w Strasburgu, gdzie zajmowała się analizą prawną skarg wnoszonych przeciwko Polsce.
 

Bądź z nami w kontakcie

 

Zapytanie ofertowe (RFP)

 

Prześlij