Reforma audytu: założenia oraz FAQ | KPMG | PL

Reforma audytu: założenia oraz FAQ | Marcin Domagała, Agnieszka Müller-Grządka

Reforma audytu: założenia oraz FAQ

17 czerwca 2016 r. to termin wprowadzenia zmian legislacyjnych związanych z reformą rynku audytorskiego w Unii Europejskiej w kwietniu 2014 r. Główne cele reformy to wzmocnienie niezależności biegłych rewidentów i firm audytorskich badających jednostki zainteresowania publicznego (JZP), poprawa jakości badania sprawozdań finansowych i wzmocnienie nadzoru publicznego nad wykonywaniem zawodu.

partner, audyt, szef zespołu doradztwa dla branży chemicznej

KPMG w Polsce

Kontakt

Powiązane treści

Można śmiało powiedzieć, że reforma na nowo definiuje relacje pomiędzy JZP i biegłym rewidentem, a w zakresie możliwości świadczenia usług nieaudytowych idzie o wiele dalej niż obecnie obowiązujący Kodeks etyki IESBA czy regulacje amerykańskie SEC. Zmiany dotkną także same jednostki badane, np. w zakresie roli i obowiązków komitetów audytu czy zasad odpowiedzialności i systemu kar dla członków organów spółek.

Kluczowe założenia reformy:

  • wymóg rotacji firmy audytorskiej badającej sprawozdanie finansowe JZP,
  • wprowadzenie nowych ograniczeń możliwości świadczenia usług nieaudytowych na rzecz badanych JZP,
  • zwiększenie zakresu opinii biegłego rewidenta i wprowadzenie wymogu sporządzania dodatkowego sprawozdania dla komitetu audytu,
  • wzmocnienie ładu korporacyjnego w JZP i zwiększenie zakresu odpowiedzialności komitetu audytu,
  • zapewnienie niezależnego i kompetentnego nadzoru nad wykonywaniem zawodu biegłego rewidenta i działalnością firm audytorskich.
     

Część I

Wymóg rotacji firmy audytorskiej badającej sprawozdanie finansowe JZP

Zaprezentowana tabela zawiera podsumowanie wymogów dotyczących rotacji firmy audytorskiej wynikających z Rozporządzenia 537/2014 w zestawieniu z propozycjami zawartymi w opublikowanym przez Ministerstwo Finansów (MF) w kwietniu 2016 r. projekcie ustawy o biegłych rewidentach i ich samorządzie, podmiotach uprawnionych do badania sprawozdań finansowych oraz o nadzorze publicznym.

FAQ

Czy są okoliczności, w których badana jednostka może wydłużyć okres współpracy z podmiotem uprawnionym do badania poza przyjęte w danym kraju wymogi w zakresie obowiązkowej rotacji firm?

Zgodnie z Rozporządzeniem, na wniosek badanej jednostki, właściwy krajowy organ regulacyjny lub nadzoru może wydłużyć jednorazowo maksymalny okres trwania zlecenia o dwa lata z uwagi na „wyjątkowe okoliczności”. O takie wydłużenie będzie można wnioskować dopiero na sam koniec współpracy z podmiotem uprawnionym. Opublikowany przez MF projekt ustawy zakłada taką możliwość.

Czy wszystkie jednostki w ramach grupy kapitałowej, w której jednostka dominująca jest w UE, będą musiały zmieniać swoich audytorów w tym samym czasie

Należy rozważyć dwa przypadki:
 

1. Jednostka dominująca w UE ma jednostki zależne, które nie są JZP.

Każda „unijna” JZP będzie zobowiązana do przestrzegania wymogów rotacji mających zastosowanie w kraju, w którym ma siedzibę. JZP będąca jednostką dominującą w UE jest zobowiązana do zmiany swojego audytora zgodnie z okresem przyjętym w kraju, w którym ma siedzibę. Jej jednostki zależne, ponieważ nie spełniają definicji JZP, nie będą musiały zmieniać firmy audytorskiej, niemniej jednak w praktyce można się spodziewać, że zmiana audytora na szczeblu jednostki dominującej pociągnie za sobą również zmiany na szczeblu jednostek zależnych, jeśli podmiot dominujący będzie chciał zapewnić badanie przez audytora z tej samej sieci.

2. Jednostka dominująca w UE ma jednostki zależne, które również są JZP.

Okresy rotacji firm audytorskich w krajach, w których jednostki zależne mają swoje siedziby, mogą różnić się od okresu rotacji przyjętego w kraju jednostki dominującej. Jeśli okres rotacji podmiotu uprawnionego na poziomie jednostki zależnej jest dłuższy od okresu na poziomie jednostki dominującej, jednostka dominująca może, z praktycznego punktu widzenia, skrócić ten okres, jeśli będzie dążyła do utrzymania tej samej firmy we wszystkich krajach. Jeśli natomiast okres rotacji w kraju jednostki zależnej jest krótszy od okresu w kraju jednostki dominującej, jednostka zależna będzie musiała zmienić audytora, nawet jeśli jednostka dominująca będzie kontynuowała współpracę ze swoim audytorem.

W jaki sposób zasady obowiązkowej rotacji firm stosuje się do jednostek spoza UE?

Jeśli jednostka dominująca spoza UE posiada „unijne” jednostki zależne spełniające definicję JZP, wówczas jednostki te będą zobligowane do rotacji podmiotu uprawnionego do badania zgodnie z prawem państwa członkowskiego, w którym są zarejestrowane. Jeśli JZP, będąca jednostką dominującą z siedzibą w UE, posiada „pozaunijne” jednostki zależne, wówczas jednostki te nie są objęte definicją JZP i tym samym nie będą zobligowane do rotacji podmiotu uprawnionego do badania.

Czy do maksymalnego okresu zatrudnienia wlicza się okres zatrudnienia firmy audytorskiej, zanim jednostka stała się JZP?

Do ustalenia okresu zatrudnienia firmy audytorskiej na potrzeby rotacji nie jest brany pod uwagę okres sprzed zmiany przez jednostkę statusu na JZP. Stanowisko to zostało potwierdzone przez Komisję Europejską.
 

Część II

Ograniczenia dotyczące świadczenia usług nieaudytowych przez biegłego rewidenta JZP

Biegły rewident badający ustawowe sprawozdanie finansowe JZP (jak również wszystkie podmioty należące do jego sieci) nie może bezpośrednio lub pośrednio świadczyć (na rzecz tej jednostki, jej jednostki dominującej oraz jednostek kontrolowanych przez nią w UE) usług z tzw. czarnej listy, która została przedstawiona w tabeli obok:

  1. Lista usług zabronionych– rozporządzenie 537/2014
    • Usługi podatkowe dotyczące:
    • sporządzania deklaracji podatkowych*,
    • podatku od wynagrodzeń,
    • zobowiązań celnych,
    • identyfikacji dotacji publicznych i zachęt podatkowych, chyba że wsparcie biegłego rewidenta lub firmy audytorskiej w odniesieniu do takich usług jest wymagane prawem*,
    • wsparcia dotyczącego kontroli prowadzonych przez organy podatkowe, chyba że wsparcie biegłego rewidenta lub firmy audytorskiej w odniesieniu do takich usług jest wymagane prawem*,
    • obliczania podatków pośrednich i bezpośrednich oraz podatku odroczonego*,
    • świadczenia doradztwa podatkowego*.
  2. Usługi obejmujące udział w zarządzaniu lub procesach decyzyjnych badanej jednostki.
  3. Prowadzenie ksiąg rachunkowych oraz sporządzanie dokumentacji księgowej i sprawozdań finansowych.
  4. Usługi w zakresie wynagrodzeń.
  5. Opracowywanie i wdrażanie procedur kontroli wewnętrznej lub procedur zarządzania ryzykiem związanych z przygotowywaniem lub kontrolowaniem informacji finansowych, opracowywanie i wdrażanie finansowych systemów informatycznych.
  6. Usługi w zakresie wyceny, w tym wyceny aktuarialne lub związane z usługami wsparcia w zakresie rozwiązywania sporów prawnych*.
  7. Usługi prawne obejmujące:
    • udzielanie ogólnych porad prawnych (ang. provision of general counsel),
    • negocjowanie w imieniu badanej jednostki,
    • występowanie w charakterze rzecznika w ramach rozstrzygania sporu.
  8. Usługi związane z funkcją audytu wewnętrznego.
  9. Usługi związane z finansowaniem, strukturą kapitałową i alokacją kapitału oraz strategią inwestycyjną badanej jednostki, za wyjątkiem usług poświadczających, związanych ze sprawozdaniem finansowym, takich jak wydawanie listów poświadczających (ang. Comfort Letters) do prospektu emisyjnego jednostki.
  10. Prowadzenie działań promocyjnych oraz prowadzenie obrotu akcjami lub udziałami badanej jednostki na rachunek własny lub gwarantowanie emisji akcji lub udziałów badanej jednostki.
  11. Usługi w zakresie zasobów ludzkich w odniesieniu do:
    • kadry kierowniczej mogącej wywierać znaczący wpływ na przygotowywanie dokumentacji księgowej lub sprawozdań finansowych podlegających ustawowemu badaniu, jeżeli usługi te obejmują: poszukiwanie lub dobór kandydatów na takie stanowiska lub weryfikację referencji kandydatów,
    • kształtowania struktury organizacji,
    • kontroli kosztów.

* usługi mogą być świadczone pod pewnymi warunkami (patrz pytanie nr 4 na stronie obok) jeśli państwo członkowskie wyrazi na to zgodę. Opublikowany przez MF projekt ustawy przewiduje możliwość świadczenia tych usług.

FAQ

Jaki jest mechanizm działania tych ograniczeń?

Rozporządzenie zawiera listę usług, których świadczenie jest zabronione. Wymóg ten stanowi zaostrzenie w stosunku do obecnie obowiązujących wymogów, zwłaszcza w odniesieniu do usług podatkowych. Ograniczenia w świadczeniu usług nieaudytowych obowiązują biegłego rewidenta oraz podmioty należące do jego sieci. Należy je stosować wobec badanej JZP, jej jednostki dominującej oraz jednostek przez nią kontrolowanych z siedzibą w UE. Ograniczenia nie mają zastosowania w stosunku do jednostek stowarzyszonych, które są w posiadaniu JZP, jej jednostki dominującej lub jednostek zależnych z siedzibą w UE. Ograniczenia nie będą także stosowane w odniesieniu do spółek- -sióstr danej JZP.
 

Od kiedy obowiązują ograniczenia?

Zasadniczo restrykcje dotyczące świadczenia usług nieaudytowych zaczynają obowiązywać od pierwszego dnia roku obrotowego rozpoczynającego się po 17 czerwca 2016 r. Niemniej jednak w stosunku do dwóch kategorii usług należy je również stosować w roku poprzedzającym badanie (tzw. cooling in period). Oznacza to, że dla JZP, których rok obrotowy jest rokiem kalendarzowym, nie można świadczyć. wybranych usług już od 1 stycznia 2016 r. Dotyczy to usług polegających na:

  • opracowywaniu i wdrażaniu procedur kontroli wewnętrznej lub procedur zarządzania ryzykiem związanych z przygotowywaniem lub kontrolowaniem informacji finansowych,
  • opracowywaniu i wdrażaniu technologicznych systemów dotyczących informacji finansowej.
     

Jakie usługi nieaudytowe mogą być świadczone?

Wszystkie usługi nieznajdujące się na „czarnej liście” będą mogły być świadczone, przy zachowaniu przez biegłego rewidenta obecnego podejścia, polegającego na ocenie ewentualnych zagrożeń niezależności i przyjęciu odpowiednich środków zabezpieczających. Świadczenie tych usług będzie jednak wymagać zatwierdzenia przez komitet audytu, który również dokona oceny zagrożeń oraz niezależności biegłego rewidenta i przyjętych zabezpieczeń.
 

Jakie możliwości mają kraje członkowskie w odniesieniu do „czarnej listy”?

Państwa członkowskie mogą dodać usługi do tej listy, a także ustanowić bardziej rygorystyczne przepisy określające warunki świadczenia usług. Państwa członkowskie nie mogą zawęzić katalogu usług zakazanych – Rozporządzenie zawiera minimalne wymogi w tym zakresie.
Kraj członkowski może w drodze odstępstwa dopuścić świadczenie wybranych usług podatkowych oraz usług z zakresu wyceny pod warunkiem, iż:

  • nie mają one – łącznie lub osobno – bezpośredniego wpływu na badane sprawozdanie finansowe lub wpływ ten jest nieistotny,
  • oszacowanie wpływu na badane sprawozdanie finansowe jest wszechstronnie udokumentowane i wyjaśnione w dodatkowym sprawozdaniu dla komitetu audytu,
  • biegły rewident lub firma audytorska przestrzegają zasad niezależności ustanowionych w Dyrektywie 2006/43/WE.
     

Marcin Domagała
partner w dziale audytu ogólnego w KPMG w Polsce

Agnieszka Müller-Grządka
dyrektor w dziale audytu ogólnego w KPMG w Polsce

 

Bądź z nami w kontakcie

 

Zapytanie ofertowe (RFP)

 

Prześlij