Uitvoering van de Wet Langdurige Zorg kent nog uitdagingen

Uitvoering van de Wet Langdurige Zorg kent nog uitda ..

De uitvoering van de Wet Langdurige Zorg (Wlz) kent in de praktijk nog uitdagingen. Dit blijkt uit onderzoek van KPMG, Tranzo en Vilans in de sectoren Verpleging & Verzorging (V&V), de Gehandicaptenzorg (GHZ) en de langdurige Geestelijke Gezondheidszorg (GGz).

Woordvoerder

KPMG Nederland

Contact

Gerelateerde content

 Uitvoering van de Wet Langdurige Zorg kent nog uitdagingen

Centraal hierin staan de ervaringen van zorgprofessionals, vrijwilligers, cliënten, mantelzorgers en zorgmanagers. Het onderzoek is in 2016 uitgevoerd en maakt onderdeel uit van de landelijke evaluatie van de Hervorming Langdurige Zorg (HLZ) die het Sociaal en Cultureel Planbureau (SCP) op verzoek van het ministerie van VWS uitvoert.

Zorgplanbespreking raakt op hoofdlijnen uitgangspunten Wlz

In de zorgplanbespreking zien zorgprofessionals steeds meer aandacht voor de cliënt, diens welbevinden, doelen en wensen zoals bedoeld in de Wlz. Deze groeiende aandacht is al begonnen voor de introductie van de Wlz. De zorgplanbespreking heeft een vaste plek binnen bestaande werkwijzen. Tegelijk beschouwt de cliënt het zorgplan nog niet altijd als het eigen plan. De zorgplanbespreking is voor cliënten en familie niet het belangrijkste moment om met zorgprofessionals in gesprek te zijn. Dat zijn veeleer de reguliere contacten die dagelijks en op natuurlijke momenten plaatsvinden.

Onafhankelijke cliëntondersteuning in de Wlz wordt niet goed herkend

De Wlz biedt cliënten recht op onafhankelijke cliëntondersteuning. Deze mogelijkheid in de Wlz is, behalve bij zorgmanagers, weinig bekend bij professionals, cliënten en mantelzorgers. Cliëntondersteuning die geboden wordt door bijvoorbeeld een cliëntvertrouwenspersoon, een mentor of een zorgbemiddelaar is niet altijd onafhankelijk. Dit leidt in de praktijk doorgaans niet tot problemen, aldus zorgprofessionals.

Sociaal netwerk en vrijwilligers hebben waardevolle bijdrage, maar inzetbaarheid is kwetsbaar

De betrokkenheid van het sociaal netwerk en vrijwilligers draagt volgens het merendeel van de zorgprofessionals en cliënten bij aan de kwaliteit van leven van de cliënt. Zorgaanbieders doen al een aantal jaren meer moeite om het sociaal netwerk bij de zorg te betrekken. Het is echter geen vanzelfsprekendheid dat het netwerk te betrekken is, bijvoorbeeld in geval van gebrekkige familiecontacten, bij overbelasting of bij eigen problematiek van het sociaal netwerk.

Vrijwilligers vormen een waardevolle aanvulling in de ondersteuning aan cliënten, juist bij activiteiten die gericht zijn op het welbevinden van cliënten. Het blijkt echter niet eenvoudig voldoende vrijwilligers te werven, zeker niet in de GHZ en de GGz. Daarbij ziet men een verschuiving van taken van zorgprofessionals naar vrijwilligers.

Meer aandacht voor kwaliteit van leven, zelfredzaamheid en eigen regie

Er is de laatste jaren meer aandacht voor kwaliteit van leven, zelfredzaamheid en het bevorderen van eigen regie. Zorgprofessionals ervaren een spanningsveld tussen het bieden van eigen regie en de risico’s die dit met zich meebrengt als een cliënt zijn vermogen tot regie onder- of overschat. Zorgprofessionals vinden het nog moeilijk om de omslag te maken van ‘zorgen voor’ naar ‘zorgen dat’ en het vereist maatwerk om invulling te geven aan eigen regie van de cliënt. Tegelijkertijd zien zorgprofessionals het als een uitdaging de balans te vinden tussen het leveren van maatwerk en de praktische mogelijkheden daartoe binnen hun eigen organisatie. Tijd en middelen zijn eindig en de vraag is hoe ver een zorgprofessional kan (of mag) en wil gaan in het leveren van maatwerk.

Sectorspecifieke uitkomsten

KPMG en Tranzo onderzochten de ervaringen met de uitvoering van de Wlz in de GGz. Vilans en KPMG onderzochten dit in de V&V en GHZ.

Langdurige Geestelijke Gezondheidszorg (GGz)

De bedoeling van de Wlz sluit goed aan op de herstelvisie van de langdurige GGz. De rode draad in beide is dat wordt aangesloten bij de wensen en behoeften van de cliënt, dat wordt uitgegaan van diens ‘eigen kracht’ en dat wordt gewerkt aan het voorzien in basale levensbehoeften. Bovengenoemde aansluiting van de Wlz kan de ontwikkeling rondom de herstelvisie mogelijk versterken. Om in de toekomst nog beter te kunnen voldoen aan de ambities voor de langdurige GGz doelgroep ziet de praktijk nog wel verbetermogelijkheden voor de samenhang en afstemming tussen domeinen binnen de Wlz, Wmo en de Zorgverzekeringswet (Zvw).

Verpleging & Verzorging (V&V) en Gehandicaptenzorg (GHZ)

Cliënten in de V&V en GHZ begrijpen niet altijd wat er in een zorgplan staat of wat er besproken wordt. Er zal meer geprobeerd moeten worden deze cliënten vanaf de start te betrekken bij de inrichting van hun eigen zorg. Cliënten en mantelzorgers die bekend zijn met onafhankelijke cliëntondersteuning en hier ook ervaring mee hebben, hebben wisselende ervaringen met de meerwaarde hiervan.

De inzet van (veel) mantelzorg kan leiden tot overbelasting naarmate cliënten langer thuis blijven wonen. Overbelasting van mantelzorg lijkt met name te spelen in de V&V in de periode voordat cliënten naar een instelling zijn verhuisd. Ook kan het streven naar ‘regie naar vermogen’ geremd worden als familie, uit gewoonte of goede intenties, anders beslist dan de cliënt of handelingen blijft overnemen van de cliënt.

Zorgprofessionals in de V&V en GHZ signaleren dat vrijwilligers vooral de leukere taken doen zoals begeleiden bij recreatieve activiteiten. Het betekent soms ook dat het aanbod aan activiteiten beperkt is voor cliënten die geen contact hebben of willen met vrijwilligers. Zorgprofessionals waarschuwen daarom voor het risico dat zorginstellingen voor welzijns- en recreatieve activiteiten teveel afhankelijk worden van vrijwillige inzet.

De directe relatie tussen instrumenten als de zorgplanbespreking of onafhankelijke cliëntondersteuning en beoogde uitkomsten zoals eigen regie is in onderzoek lastig vast te leggen. De instrumenten zijn altijd ondersteunend; voor cliënten zijn onderwerpen als een zinvolle daginvulling, een prettige woonomgeving en het leren en behouden van vaardigheden vooral van belang.

Neem contact met ons op

 

Offerteaanvraag (RFP)

 

Bevestig

Nieuwe digitale platform van KPMG

KPMG International heeft een state of the art digitaal platform ontwikkeld dat uw digitale ervaring verbetert en het vinden van nieuwe en relevante content optimaliseert.

 
Lees meer