ESG compliance bij pensioenfondsen |
close
Share with your friends

ESG compliance bij pensioenfondsen

ESG compliance bij pensioenfondsen

Environment, Social & Governance: drie niet-financiële beslissingsfactoren.

Senior consultant Financial Risk Management

KPMG Nederland

Contact

Gerelateerde content

Young girl next to tree in forest

Wat is ESG?

ESG staat voor Environment, Social & Governance: drie niet-financiële beslissingsfactoren die meegenomen kunnen worden in bijvoorbeeld investeringsbeslissingen. ESG-factoren beperken zich dus niet tot duurzaamheid (gericht op milieu en sociale thema's), ze omvatten ook de governance issues van een investering.

Waarom is dit juist nu belangrijk?

Vanaf 13 januari 2019 is de richtlijn Institutions for Occupational Retirement Provision (IORP) II van kracht. Deze pensioenrichtlijn bepaalt onder andere dat fondsen moeten aangeven of ESG-factoren onderdeel zijn van hun beleggingsbeleid. Wanneer een fonds aangeeft dat ESG-factoren onderdeel zijn van het beleid, dan dient het fonds ook aan te geven op welke wijze:

  • rekening wordt gehouden met ESG-factoren bij het nemen van beleggingsbeslissingen;
  • ESG-risico's deel uitmaken van de risicobeheersingscyclus van het pensioenfonds (zie figuur 1 voor de risicobeheersingscyclus van De Nederlandsche Bank (DNB)).

Figuur 1 Beleidscyclus beleggingen, DNB, 2016

Verder dient een pensioenfonds de keuzes rondom ESG-factoren zelfstandig te vormen, en mag het hierbij niet meer enkel op het beleid van de vermogensbeheerder(s) leunen. Effectief houdt dit in dat fondsen die wel een ESG-beleid hebben, maar waarbij dit beleid een afgeleide is van dat van de vermogensbeheerder(s), hun beleid moeten heroverwegen. Om IORP II compliant te zijn, moet het fonds namelijk onafhankelijkheid in de beslissingsvorming waarborgen.

ESG-investeringen worden steeds meer gestimuleerd vanuit de politiek

Naast de naderende deadline voor IORP II, groeit het belang van ESG-beleid in de sector door andere ontwikkelingen. Zo heeft DNB in augustus 2018 een sectorbrief 'Duurzaam beleggen pensioenfondsen: Inzichten uit de praktijk' gepubliceerd. Het doel van deze sectorbrief is om de sector te stimuleren meer duurzaam te beleggen. Aan de hand van voorbeelden uit de sector heeft DNB vier kernboodschappen omschreven die bijdragen aan een succesvolle implementatie van een duurzaam beleggingsbeleid:

  • Zorg voor draagvlak en commitment
  • Kies een vermogensbeheerder die past bij de doelstellingen
  • Maak keuzes en werk samen
  • Ga aan de slag

Deze sectorbrief weerspiegelt de behoefte van de Nederlandse overheid, aansluitend op het Akkoord van Parijs, om meer geld los te maken uit de private sector ter bevordering van duurzame investeringen. De Europese Commissie deelt deze behoefte. De commissie komt met een actieplan dat tussen maart en september 2019 in delen zal worden opgeleverd. Voor pensioenfondsen belangrijke onderdelen van dit plan zijn:

  • De ontwikkeling van een EU-classificatiesysteem (een taxonomie) om te bepalen wat duurzaam is
  • Het verduidelijken van de plicht van vermogensbeheerders en institutionele beleggers om duurzaamheid op te nemen in het beleggingsproces
  • Het verbeteren van de rapportagevereisten inzake het duurzame beleggingsbeleid

Wat is de impact van deze veranderingen op de Nederlandse pensioensector?

ESG is niet nieuw in de pensioensector. Veel Nederlandse pensioenfondsen hebben momenteel al een vorm van ESG-beleid. Het ESG-beleid van pensioenfondsen wordt beïnvloed door strengere wet- en regelgeving, ontwikkelingen in de markt, en stakeholderdruk. Dit beleid wordt op verschillende manieren ingevuld. Zo hebben de meeste pensioenfondsen hun vermogensbeheerders gevraagd deel te nemen aan internationale verdragen die disclosure en/of duurzaam investeren stimuleren, en is er vaak sprake van een uitsluitingsclausule in het beleid, engagement met bedrijven en actief stembeleid op het gebied van ESG-factoren (zie figuur 2).

Figuur 2 De meest populaire vormen van beleid, Tijdschrift voor Pensioenvraagstukken nr. 3, 2018

Toch zijn het huidige ESG-beleid en/of de disclosures van de meeste pensioenfondsen niet dusdanig ontwikkeld dat zij in lijn liggen met de aankomende nieuwe wetgeving en richtlijnen. De pensioenfondsen worden op de volgende punten geraakt:

  • Het huidige ESG-beleid is vaak onvoldoende inzichtelijk gemaakt
  • De risico's van ESG-beleggingen zijn vaak niet gekwantificeerd en vormen geen duidelijk onderdeel van het risicobeheersingsplan
  • De verantwoordelijkheid voor het ESG-beleid is in te grote mate bij de vermogensbeheerders belegd

Om compliant te blijven onder IORP II en met het oog op de ontwikkelingen bij DNB en de Europese Commissie, moeten pensioenfondsen veranderingen op deze gebieden aanbrengen.

Welke veranderingen moeten er bij pensioenfondsen plaatsvinden voor ESG compliance?

Met de komst van IORP II staan veel pensioenfondsen voor de uitdaging om op adequate en autonome wijze invulling te geven aan hun ESG-beleid en beleggingsbeginselen. Om te beginnen zal een fonds moeten nagaan wat het huidige ESG-beleid is. Welke beleidsinstrumenten worden reeds toegepast om ESG-factoren te integreren in investeringsbeslissingen? In hoe verre zijn deze effectief? Welke stakeholders zijn er, aan welke ESG-factoren hechten zij belang en aan welke ESG-factoren wordt het portfolio het meest blootgesteld? Deze 'nulmeting' van het huidige ESG-beleid is de eerste stap in ESG op te nemen in de 'rapportage en evaluatie'-cyclus van een pensioenfonds (zie figuur 3).

In de tweede stap wordt het ESG-beleid opgesteld of bijgesteld. Deze stap is essentieel in het inzichtelijk maken van het ESG-beleid en het kunnen aantonen dat een pensioenfonds een onafhankelijke visie heeft op ESG, los van die de vermogensbeheerder. Deze stap dient aan te sluiten bij de strategie van een pensioenfonds, en bij het mandaat van deelnemers en sociale partners.

Vervolgens moet dit beleid worden omgezet in doelstellingen (MT en LT), die opgenomen worden in het actieplan (stap 3). Deze doelstellingen dienen vervolgens geïmplementeerd te worden (stap 4). Bij deze implementatie hoort ook de opname van ESG-factoren in het risicobeheersingsplan van het pensioenfonds. 

Figuur 3 ESG in de jaarlijkse 'rapportage en evaluatie'-cyclus

In de vijfde stap, aan het einde van de cyclus, vindt rapportering plaats. In deze stap wordt de communicatiestrategie opgesteld waarin wordt bepaald waar en op welke wijze en naar welke doelgroep wordt gecommuniceerd, hetgeen ook de transparantie en inzichtelijkheid (naar o.a. de achterban) bevordert.

Kortom, er zijn veel besluiten die pensioenfondsen in zeer korte tijd dienen te nemen over ESG, waarbij verschillende aandachtspunten in overweging moeten worden genomen. KPMG kan u helpen met de vertaling van het stakeholderproces naar het beleid, en bij het omzetten van een strategie – die aansluit bij uw impactstrategie – naar feitelijke acties. Verder kan KPMG u ondersteunen bij de integratie van ESG in uw risicobeheersingsplan.

Meer informatie

Neem contact op met Emy Wijker, (020) 656 8517 of per e-mail of met Thomas Ursem, (020) 656 8865 of per e-mail.

Neem contact met ons op

 

Offerteaanvraag (RFP)

 

Bevestig