Cultuurschok: een nieuwe toezichtsaanpak | KPMG | NL

Cultuurschok: een nieuwe toezichtsaanpak

Cultuurschok: een nieuwe toezichtsaanpak

De ECB is van plan aan toezicht een nieuw aspect toe te voegen dat zich richt op het gedrag binnen een organisatie. Naar verwachting bouwt de ECB hierbij voort op de aanpak van de DNB, die het belang van een ethische, effectieve cultuur onderstreept. Zowel de toezichthouders als de Europese banken staan voor een stevig leerproces. Voor sommige banken is de nieuwe aanpak wellicht verontrustend, maar de ervaring van Nederlandse banken leert dat banken die het proces omarmen niets te vrezen hebben. Mogelijk plukken ze er zelfs de vruchten van.

1000

Gerelateerde content

5 people in a meeting

Sinds 2011 heeft de Nederlandsche Bank (DNB) haar toezicht uitgebreid naar gedrag en cultuur van financiële instellingen in Nederland. De toezichthouder ziet dat de organisatiecultuur kan bijdragen aan soliditeit en integriteit van de onderneming en de beheersing van risico's. DNB is ervan overtuigd dat deze aanpak de traditionele methoden van toezichthouden kan aanvullen en potentiële risico's die voortvloeien uit ongepast gedrag kan beperken of voorkomen. Deze aanpak breidt zich nu ook uit buiten Nederland. Na de oprichting van een taskforce onder leiding van DNB in 2015 beraadt de ECB zich nu of zij de beoordeling van gedrag en cultuur in de eigen toezichthoudende activiteiten moet opnemen. Wat mogen banken in de eurozone van dit nieuwe initiatief verwachten? Uit recente verklaringen van Danièle Nouy valt op te maken dat de ECB zich in belangrijk mate zal baseren op de aanpak van DNB.

DNB doet al jaren veel onderzoek naar board effectiveness bij banken en andere financiële instellingen, maar kijkt inmiddels ook naar verandervermogen. Zij focust bij haar onderzoeken op een specifieke groep binnen de organisatie. Veelal is dat het bestuur, maar dat kan ook een andere groep zijn, zoals de afdeling risicomanagement.

DNB kijkt bij gedrag en cultuuronderzoek naar drie concrete uitingsvormen van gedrag: besluitvorming, leiderschap en communicatie. Vanuit het waarneembare gedrag op deze punten, graaft DNB door naar groepsdynamiek en mindset. Dat gebeurt op grond van een gedegen onderzoek, dat de volgende elementen bevat:

  • deskresearch naar de financiële instelling;
  • vragenlijsten die worden uitgezet bij een gerichte groep binnen de organisatie;
  • self-assessment;
  • één-op-één gesprekken met bestuursleden en senior medewerkers;
  • observatie van bestuursvergaderingen en algemene observaties.

Dit leidt tot een feedbacksessie met het bestuur waarin observaties en conclusies worden gedeeld. Veelal volgt ook een gesprek met de RvC. DNB legt haar bevindingen vast in een brief, waarin zij ingaat op de specifieke risico’s die aan het geobserveerde gedrag kleven. De onderneming wordt verzocht om deze risico’s te mitigeren door gedrag aan te passen en cultuur te veranderen. Zo kan DNB bijvoorbeeld concluderen dat de toekomstvisie onvoldoende helder is voor senior-medewerkers in de organisatie, met als risico gebrek aan commitment of gebrek aan focus in hun werkzaamheden.

Vooralsnog blijft de precieze methodiek van de ECB onduidelijk. Maar dit zal veranderen wanneer de nieuwe aanpak het komende jaar wordt beproefd en ontwikkeld. Wij verwachten dat de ECB leert van haar pilots en van de ervaringen van DNB, en varianten opneemt om rekening te houden met verschillen in businessmodellen, locaties, leiderschapsstijlen en culturen.

Duidelijk is dat gedragstoezicht iets totaal anders is dan traditioneel toezicht. Gedragstoezicht is niet technisch of normstellend, maar is gebaseerd op dialoog, subjectief en toekomstgericht. Als zodanig vormt het voor alle partijen een uitdaging. Enerzijds zal de ECB haar eigen vaardigheden en cultuur moeten aanpassen. In het geval van DNB betekende dit ook het aannemen van psychologen. Anderzijds kunnen banken en senior-bankiers zich ongemakkelijk of zelfs bedreigd voelen door het persoonlijke karakter van het proces.

Banken kunnen gerust zijn dat DNB de bevindingen uit gedrag- en cultuuronderzoeken niet heeft gebruikt voor hertoetsing van geschiktheid en betrouwbaarheid. We verwachten niet dat de ECB gaat inzoomen op de persoonlijkheid van individuele bestuursleden. In plaats daarvan zal de ECB, net als DNB, focussen op collectief gedrag, bijvoorbeeld in de dynamiek van de bestuurskamer, besluitvorming en organisatiecultuur. En hoewel er bij beoordelingen mogelijk verbeterpunten worden vastgesteld, zal dit naar verwachting geen kwantitatief effect op het toezicht hebben.

Europese banken kunnen concrete stappen ondernemen om zich voor te bereiden op de nieuwe aanpak. Te denken valt aan een kritische analyse van besluitvorming, leiderschap en communicatie. Sterker nog, banken die zich positief opstellen tegenover gedragstoezicht zullen het waarschijnlijk een waardevolle bron van objectieve feedback vinden. Daarentegen zullen banken die afwijzend staan tegenover gedragstoezicht er geen waarde aan ontlenen – en waarschijnlijk ook geen positieve indruk op de toezichthouders maken.

Kortom, de invoering van gedragstoezicht betekent een radicale verandering voor zowel toezichthouders als Europese banken. Een zekere scepsis is logisch. Maar banken die de nieuwe aanpak omarmen, kunnen er veel profijt van hebben.

KPMG ECB Office

KPMG ECB Office

De KPMG ECB Office biedt u alle relevante informatie en antwoorden op urgente kwesties rond het SSM.

Neem contact met ons op

 

Offerteaanvraag (RFP)

 

Bevestig