De maatschappelijke impact van digitale innovaties

De maatschappelijke impact van digitale innovaties

Wat is de werkelijke impact van digitale innovaties op de Nederlandse economie, de maatschappij en het milieu? Dat gaat KPMG de komende maanden berekenen volgens de True Value methodiek. Vernieuwers uit bedrijfsleven en overheid leverden op 25 januari een bijdrage aan deze berekeningen tijdens een roundtable. Ze probeerden een antwoord te vinden op de vraag welke factoren bepalend kunnen zijn voor de ecologische en socio-economische waarde van digitale innovatie.

Gerelateerde content

Deskundigen met verschillende achtergrond brainstormden op uitnodiging van KPMG over de financiële en maatschappelijke impact van digitale innovaties. De deelnemers hebben hun sporen verdiend in de financiële wereld, in de telecom of bij de overheid. Uit ervaring weten ze dat lang niet alle innovaties een succes worden, dat de beste lessen juist worden geleerd als het mis gaat en dat de grote vernieuwingen schoksgewijs plaatsvinden.

Winner-takes-all-effect

De financiële impact is meestal niet van tevoren te voorspellen, laat staan de maatschappelijke uitwerking. Wie had bijvoorbeeld kunnen bedenken dat e-commerce bedrijf Coolblue deels verantwoordelijk zou zijn voor de grootste banengroei van de afgelopen vier jaar? Of dat hotelboekingssite Booking.com juist wereldwijd zou zorgen voor veel banenverlies in de reisbranche. Monopolisering is een keerzijde van digitale innovatie, merkt KPMG-partner en hoogleraar Innovatie Han Gerrits op. ‘Je ziet hier vaak het winner-takes-all-effect’, stelt hij. ‘Een netwerk als Marktplaats heeft als eerste massa gecreëerd en monopoliseert de markt. Met als gevolg een kleiner aanbod van aanbieders voor de consument.’

Productiviteit stijgt niet

Van taxiappbedrijf Uber rijden inmiddels evenveel wagens rond als ‘gewone’ taxi’s. Ondanks dat het aantal vervoersbewegingen is gestegen. Verklaring: Uber heeft een latente vraag aangeboord. Een andere plus van digitalisering: meer procesefficiency bij bedrijven. Maar een andere belangrijke belofte loste automatisering niet in, merkte Hoyte Duyster op. ‘Uit wetenschappelijk onderzoek blijkt dat IT op macro-economisch vlak niet heeft bijgedragen aan de overall productiviteit.’ Dat de economie zich herstelt zonder dat er banen bijkomen (jobless recovery) helpt ook niet.

Robots helpen met afval scheiden

Ook bij de impact van digitale innovaties op het milieu kwamen de deelnemers op plussen en minnen. Voordeel volgens Raoul Raab (innovatiemanager Vodafone Ziggo): ‘Door flexwerken is er minder woonwerk-verkeer en dus minder CO2-uitstoot’. Het bedrijf doet zelf veel om flexwerken te stimuleren. Dankzij data-analyse weten we bovendien beter wat de effecten zijn van maatregelen op het milieu, merkt Pieter Zeestraten (programmamanager data-analyse KPN) op. Andere voorbeelden van de positieve invloed van digitalisering op het milieu: drones die helpen bij het voorkomen van uitdroging in de landbouw of robots die afval scheiden. Zelfs consumenten kunnen door digitale technologie het energieverbruik thuis regelen. En dankzij de 3D-printer worden producten straks lokaal geprint, wat scheelt in transport en uitstoot.

Urban mining van computers en telefoons

De digitalisering heeft ook een keerzijde. Online winkelen gaat gepaard met vervuilende bestelbusjes in de straat. Er is meer afval van verpakkingsmateriaal. Sowieso levert de wegwerpmaatschappij steeds meer spullen op: we schrijven computers en telefoons sneller af. Gelukkig zijn er ook bedrijven die de schaarse grondstoffen recyclen en in het kielzog daarvan ook recyclemogelijkheden bedenken voor andere onderdelen.

Effect op levensverwachting en –kwaliteit

Als laatste kwam tijdens deze ochtend de impact van digitale innovaties op de maatschappij aan bod. E-health werd genoemd, evenals virtuele zorgcentra voor ouderen. De vraag kwam op of Nederlanders juist door de digitale innovaties in de zorg langer leven en hoe dit doorwerkt in de levenskwaliteit. Het zijn indicatoren waarmee de True Value berekenaars bij KPMG verder aan de slag gaan.

Veiligheid, privacy en de digitale kloof

Digitale innovaties spelen ook een rol bij de positieve veiligheidscijfers van de afgelopen jaren. Maar een keerzijde, merkt Pieter Zeestraten op, is de privacy. ‘Het lijkt er soms op dat Google meer over je gedrag weet dan jijzelf’. Martijn Hohmann (eigenaar startup Five Degrees): ‘Mijn probleem is dat ik niet zelf voor de diensten van Google betaal en dus ook niets bepaal. Dat is ook niet de bedoeling, ik ben het product. Het belang van Google ligt bij de adverteerder.’ Er werd nog kort stil gestaan bij de kloof tussen cans en cannots , tussen zij die wel of niet de voor deze samenleving benodigde digitale vaardigheden hebben. En bij het belang van onderwijs bij het leren scheiden van feit en opinie.

Rijp en groen buitelen over elkaar

Zowel kansen en bedreigingen van digitale innovaties kwamen aan bod tijdens deze ochtend. ‘Leuk om op deze manier ideeën te delen over de impact op economie, milieu en maatschappij’, blikt Martijn Hohmann terug. ‘Rijp en groen buitelden over elkaar maar dat geeft niet, dit is een brainstorm. Het was voor alle deelnemers denk ik even zoeken: welke input heeft KPMG van ons nodig om de berekeningen te maken? Maar bij elke stelling ging het beter. Tot ieders verrassing kwamen er steeds meer positieve voorbeelden van hoe digitale innovaties uitwerken op het milieu.’

Aantrekkelijk blijven voor millennials

‘Wat KPMG doet met True Value lijkt wel een beetje op wat de overheid maatschappelijke kosten en baten noemt’, zei Jack Amesz (gemeente Den Haag). ‘Het is heel goed dat bedrijven hier nu ook naar kijken.’ KPMG lichtte tot nu toe meer dan twintig organisaties door met de True Value methodiek, waaronder het Zweedse bedrijf Volvo. Het levert bedrijven onder meer klantwaarde en brand value op. Bovendien kan de berekening ervoor zorgen dat ze als organisatie aantrekkelijk blijven voor millennials, een generatie die meer hecht aan de toegevoegde waarde die de werkgever levert.

Experiment met onbekende uitkomst

KPMG organiseert nog drie roundtables over de digitale economie: over cybersecurity (16 februari), robotisering (22 maart) en startups (20 april). Voor al deze thema’s worden True Value berekeningen gemaakt, die worden gepresenteerd op een werkconferentie op 11 mei. Gespreksleider Edo Roos Lindgreen bedankte de deelnemers die een stukje wilden meelopen in de ‘journey’ van True Value. Vergelijkbaar met veel digitale innovaties is de uitkomst daarvan nog niet helder. ‘De antwoorden hebben we nog niet, ook voor ons is dit een experiment.’

100 jaar KPMG

We kijken terug op 100 jaar historie maar willen in 2017 vooral vooruit kijken.

 
Lees meer

Neem contact met ons op

 

Offerteaanvraag (RFP)

 

Bevestig

Nieuwe digitale platform van KPMG

KPMG International heeft een state of the art digitaal platform ontwikkeld dat uw digitale ervaring verbetert en het vinden van nieuwe en relevante content optimaliseert.

 
Lees meer