Weten hoe accountants in de toekomst controleren? Kijk naar Duitsland.

Lessen uit Duitsland over controle van de jaarrekening

Binnen pakweg vijf jaar zullen ook Nederlandse accountants jaarverslagen op z’n 'Duits' controleren, dus grondig en gedegen. Wat vraagt dat van bedrijven, en in het bijzonder van financiële instellingen zoals banken?

Contact

Senior manager

KPMG Nederland

Contact

Gerelateerde content

Lessen uit...Duitsland

Nederlanders kunnen prima zonder regels. Polderen, in goede harmonie bespreken, dat lossen we samen wel op; het ligt ze in de mond bestorven. Kijk maar eens achter het Amsterdam Centraal Station. De gemeente haalde daar alle verkeersborden weg. Elk uur vinden 3.700 fietsers en voetgangers er nu kriskras door elkaar hun weg en… dat gaat prima.

Dan Duitsers. Duitsers hebben regels nodig. Zijn die er niet dan geldt in Duitsland het recht van de sterkste. In het OV bijvoorbeeld dringen Duitsers graag voor bij het instappen wegens een gebrek aan regels. Dat is niet wenselijk, met meer regels als reflex. Hetzelfde gebeurt in het bedrijfsleven waar Duitse accountants controleren op grond van veel meer en diepgaandere wetten en regels. Duitse bedrijven worden door Duitse accountants ‘plat gecontroleerd’, en Duitsers vinden dat prima.

Nu kun je van mening verschillen over de vraag of de Nederlandse of Duitse manier de voorkeur geniet, maar feit is dat de Duitse manier van opereren, de bredere controle dus, hard op weg is gemeengoed te worden. Daar zijn drie goede redenen voor.

Beloningsbeleid

In de eerste plaats vraagt de maatschappij om meer transparantie en verantwoording. Zie daartoe bijvoorbeeld de geregeld oplaaiende discussie rond publieke toelichtingen over het beloningsbeleid of maatschappelijk verantwoord beleggen. In de tweede plaats vraagt een groeiend aantal wetten en regels om een bredere controle. Denk aan de gewijzigde verantwoordelijkheid van de accountant bij de controle van het jaarverslag (pdf). Maar de derde, misschien wel doorslaggevende, reden voor het feit dat de Duitse methode aan de ‘winnende’ hand lijkt, is toch wel dat regelgeving op Europees niveau een sterk Duits karakter draagt.

Neem de nieuwe wijziging van de EU-jaarrekeningrichtlijn. Die stelt dat EU-lidstaten mogen eisen dat niet-financiële informatie wordt gecontroleerd door een onafhankelijke dienstverlener van assurance diensten. De Werkgroep Toekomst Accountantsberoep bouwt hierop voort in haar rapport ‘In het publiek belang’ en stelt voor dat de accountant in een verklaring een oordeel geeft over risicoparagraaf, continuïteitsanalyse en corporate governance in het bestuursverslag. Daar is geen woord Duits bij, maar het lijkt goed ‘vertaald’.

Cultuuromslag voor Nederland

In veel opzichten lijkt de Nederlandse wetgever een vertaalbureau voor internationale standaarden. Ik denk daarom dat binnen pakweg vijf jaar ook de Nederlandse accountant een breder en diepgaander mandaat zal kennen. Voor bestuurders, accountants, wetgevers, samenstellers van richtlijnen, iedereen die wil voorsorteren op de aanstaande cultuuromslag, is het dan ook verstandig om te kijken naar hoe accountants in Duitsland controleren.

Wat organisaties mogen verwachten? In Nederland controleert de accountant de jaarrekening en stelt vast of het bestuursverslag (1) verenigbaar is met de jaarrekening en (2) is opgesteld in overeenstemming met Titel 9 Boek 2 BW op basis van hetgeen bij de accountant bekend is over de organisatie. Beide met het voorbehoud: ‘Voor zover de accountant dit kan beoordelen.’ De bredere en diepere verantwoordelijkheid van de Duitse accountant strekt zich uit voorbij het vaststellen of het jaarverslag niet in tegenspraak is met het beeld van de jaarrekening. De Duitse accountant is namelijk ook verantwoordelijk voor de controle van het jaarverslag. Als gevolg daarvan doen Duitse accountants specifiek onderzoek naar de kwaliteit en effectiviteit van de interne controle en risicobeheersing. Organisaties op hun beurt wegen alle woorden in het jaarverslag op een gouden schaaltje. Kunnen we als organisatie alles uit ons jaarverslag waarmaken? Zijn gemaakte beloftes toetsbaar?

Controle op z’n Duits
Wat controleert de accountant van een bank naast de
jaarrekening?

  • Concentratierisico
  • Risicoconcentraties en transacties met financiële conglomeraten
  • Leningen > 1,5 miljoen euro
  • Leningen aan verbonden partijen
  • Werking van risicomanagement en integere bedrijfsvoering
  • Interne accountantsfunctie
  • Opbouw van kredietportefeuille & oordeel over gecontroleerde kredieten 
  • Onafhankelijkheid bij transacties met groepsentiteiten

Veel lezers van jaarverslagen hebben behoefte aan bredere assurance. Naar alle waarschijnlijkheid denkt een groot deel dat accountants het jaarverslag al controleren. Technisch is de bredere controle ook haalbaar. Mede dankzij data-analyses kunnen organisaties hun uitspraken goed onderbouwen. De uitdaging van de Duitse methode schuilt vooral in het feit dat bestuurders moeten definiëren wat ze toetsbaar willen hebben om vervolgens processen in te richten om datgene wat ze willen toetsen meetbaar te maken.

Mooie woorden moeten straks ook meetbare woorden zijn.

Over KPMG Lessen uit…

KPMG is actief in meer dan 150 landen. KPMG Financial Services neemt dus geregeld een kijkje over de grens, waar KPMG’ers waardevolle lessen voor het Nederlandse bedrijfsleven ontdekken.

Neem contact met ons op

 

Offerteaanvraag (RFP)

 

Bevestig

Nieuwe digitale platform van KPMG

KPMG International heeft een state of the art digitaal platform ontwikkeld dat uw digitale ervaring verbetert en het vinden van nieuwe en relevante content optimaliseert.