Een Belgisch Interfederaal Energiepact? | KPMG | BE
close
Share with your friends
Een Belgisch Interfederaal Energiepact?

Een Belgisch Interfederaal Energiepact?

Een Belgisch Interfederaal Energiepact?

In december 2017 bereikten de vier ministers bevoegd voor energie een akkoord over het Belgisch Interfederaal Energiepact. Uiteindelijk werd het einde maart 2018 ook, zij het voorwaardelijk, goedgekeurd door de Federale regering. Omdat de bevoegdheden in België zo versnipperd zijn, is het niet gemakkelijk om tot een coherente visie te komen, dus het pact stemde hoopvol en enthousiast, zoals ook bleek uit de eerste workshop, of round table, van het Prime Foundation Partnership van Vlerick met KPMG. “We wilden een klankbord zijn voor ideeën om de transitie naar een koolstofarm energiesysteem te realiseren”, zegt professor Leonardo Meeus. “Intussen hebben we twee succesvolle workshops achter de rug, maar is onze focus enigszins verschoven.” 

Geur van crisis

Wie de actualiteit een beetje gevolgd heeft, moet gedacht hebben dat het energiebeleid in ons land zich sinds maart van crisis naar crisis sleept. Er werd een akkoord bereikt over het Energiepact, maar was het wel een akkoord? De inkt was niet eens twee maanden droog of een van de partijen plaatste vraagtekens bij de kernuitstap in 2025, waarna de discussie weer oplaaide. In augustus kopten de media dat onze elektriciteit de duurste is in Europa en een maand later sloegen diezelfde media opnieuw alarm: in november gaat het licht uit. Het Federaal Planbureau waarschuwde inderdaad voor een stroomtekort vanaf november omdat dan nog maar een van de zeven kerncentrales operationeel zal zijn.

“Sta me toe alvast het bericht over de elektriciteitsprijs te nuanceren”, zegt Leonardo. “De statistieken van Eurostat gaan enkel over huishoudens, niet over de prijzen betaald door de industrie. En de berekeningen zijn gemaakt volgens een nieuwe, weliswaar betere, methode, maar vier landen die doorgaans bij de duurdere zijn, nl. Duitsland, Italië, Spanje en Cyprus, werden niet opgenomen in de vergelijking omdat ze de gegevens nodig voor de nieuwe berekeningen nog niet hadden aangeleverd. Toegegeven, van de berichtgeving word je niet bepaald vrolijk.” 

Capaciteitsvergoedingsmechanisme. Een goed idee?

“Maar het is niet al kommer en kwel”, gaat hij verder. “Om even terug te komen op de stroomtekorten: minister Marghem heeft een voorontwerp van wet voorgesteld voor de invoering van een capaciteitsvergoedingsmechanisme. Dat zou de bevoorradingszekerheid waarborgen. De ministerraad van 20 juli heeft dat voorstel goedgekeurd. Zo’n capaciteitsvergoedingsmechanisme zou ervoor zorgen dat stroomproducenten blijven investeren om voldoende capaciteit beschikbaar te houden – om de nucleaire productie te vervangen.” 

Volgens Jorn De Neve, Partner Deal Advisory en Hoofd van de Energiesector bij KPMG, is dat een controversiële maatregel: “De politiek moet in de eerste plaats zekerheid bieden over de kernuitstap, zodat de markt in alle vrijheid kan beslissen over investeringen ter vervanging van de kerncentrales. Maar precies de sluiting van de centrales werd recentelijk opnieuw ter discussie gesteld. Een klimaat van onzekerheid is niet bevorderlijk voor het aantrekken van binnen- en buitenlandse investeerders. We hebben in België dringend nood aan een langetermijnvisie op een duurzame energiemix aangepast aan ons consumptiegedrag.” 

Maar ook op het mechanisme zelf valt er wel wat af te dingen. Het is moeilijk om het te implementeren zonder dat het een bepaalde technologie bevoordeelt. “Op dit moment in de energietransitie willen we alle technologieën een eerlijke kans geven en de vrije markt laten spelen”, legt Leonardo uit. “Voorbeelden uit het buitenland tonen aan dat het politiek aantrekkelijk is om in tijden van crisis naar zo’n maatregel te grijpen. De keuzes die je dan maakt om op korte termijn uit de crisis te raken zijn echter wel bepalend voor de lange termijn.” 

Uit de twee workshops kwam alvast naar voren dat het ook voor België moeilijk zal zijn om een mechanisme te kiezen waarin iedereen zich kan vinden. Gelukkig is er Europa: als een lidstaat een capaciteitsvergoedingsmechanisme wil invoeren, moet dat worden goedgekeurd door de Europese Commissie die nagaat of het niet deze of gene technologie bevoordeelt. Ook voor het Belgische voorstel loopt deze goedkeuringsprocedure nog.

Vergeet het pact. Europa vraagt een plan

Het Interfederaal Energiepact moest een algemeen gedragen visie en strategie formuleren, maar is vooralsnog dode letter gebleven. Van een verdere uitdieping is nog niets in huis gekomen. De ministerraad van 20 juli heeft een federaal energiecomité opgericht dat de jaarlijkse voortgang van het Energiepact moet evalueren.  Het eerste rapport komt er ten vroegste volgend jaar, maar in een verkiezingsjaar worden doorgaans geen doortastende beslissingen genomen.

Dat is echter buiten de EU gerekend. De Energy Union Governance Regulation, die in juni werd goedgekeurd, bepaalt dat alle lidstaten een gedetailleerd nationaal plan moeten opstellen voor 2021-2030 waarin ze ambities en maatregelen beschrijven voor elk van de vijf dimensies van hun energie- en klimaatstrategie:

  1. bevoorradingszekerheid
  2. ontwikkeling van de Europese energiemarkt
  3. energie-efficiency
  4. het koolstofarm maken van de economie en
  5. onderzoek en ontwikkeling, innovatie en concurrentiekracht

 

Om de twee jaar moeten ze rapporteren over hun vorderingen en worden ze afgerekend op hun realisaties. “Dat nationaal plan zal het Energiepact overbodig maken. Eind dit jaar moet er immers een eerste draft worden voorgelegd. In de loop van het tweede kwartaal van volgend jaar volgt dan feedback van de Europese Commissie en zullen we ons plan kunnen vergelijken met dat van de andere lidstaten. En eind volgend jaar moet het definitieve plan worden ingediend.  Tot dusver heeft België alleen nog maar regionale plannen opgesteld. Dankzij Europa waait er een nieuwe wind. Dat gevoel leeft ook bij de deelnemers aan de workshops.” 

Op de agenda

De round table van 11 oktober was de laatste dit jaar. Wie echter de vinger aan de pols wil houden, hoeft niet te wachten tot volgend jaar: op 14 november vindt in Brussel de 8ste Annual KPMG Global Power & Utilities Conference plaats voor al wie geïnteresseerd is in best practices en de evolutie in de energiesector wereldwijd. De eerstvolgende workshops van het Prime Foundation Partnership zijn gepland op 3 april en 23 oktober 2019. “Er is besloten om de focus te verleggen van het Energiepact naar het nationaal plan”, zegt Leonardo. “De timing is perfect. En we zullen ook dieper ingaan op de toekomst van de gassector in België.”

Het Energiepact ging vooral over elektriciteit – gas kwam amper aanbod. Vreemd als je bedenkt dat het aandeel van gas in ons energieverbruik veel groter is dan dat van elektriciteit. Maar, en dat geldt niet alleen voor België, tot dusver was vooral elektriciteit onderwerp van debat en onderzoek. De toekomst is elektrisch, luidde het. Als je echter naar de transportsector kijkt, zijn er alternatieven, zoals waterstof en CNG. Hetzelfde geldt voor verwarming van gebouwen. Denk maar aan biomethaan en synthetisch gas – technologieën die vandaag nog in de kinderschoenen staan, maar tien jaar geleden waren wind- en zonne-energie ook geen realistische opties voor grootschalig energieverbruik. Tegen 2050 is hernieuwbaar gas misschien wel haalbaar. 

Daniël Pairon, Global Lead van KPMG Asset Management benadrukt dan ook het belang van innovatie in de energietransitie: “Innovatie is essentieel om de energietransitie te laten slagen. Opdat bijvoorbeeld gas ook in de toekomst deel kan uitmaken van de energiemix, moet de technologische en operationele innovatie voor hernieuwbaar gas uitontwikkeld worden. En, zoals Jorn zei, we moeten de omstandigheden creëren voor langetermijninvesteringen. De tweede zone voor offshore windenergie is alvast een stap in de goede richting, maar andere technologieën en energiebronnen, gekoppeld aan innovatie, zijn onontbeerlijk.”     

Uit een rondvraag bleek ook dat op één uitzondering na alle deelnemers aan de workshops ervan overtuigd zijn dat gas wel degelijk een toekomst heeft. Ook de EU maakt een inhaalbeweging: het Clean Energy Package bevatte enkel richtlijnen voor elektriciteit, maar er wordt gewerkt aan een gelijkaardig pakket voor gas. 

“Het zijn boeiende tijden”, besluit Leonardo. “Energieopties die we tot dusver niet of nauwelijks onderzochten, zullen nu wel bestudeerd worden.”

Neem contact met ons op

Gerelateerde content