Vlabel richt pijlen op beding van aanwas | KPMG | BE
close
Share with your friends

Vlabel richt pijlen op beding van aanwas

Vlabel richt pijlen op beding van aanwas

Vlabel richt pijlen op beding van aanwas

Een beding van aanwas wordt in de praktijk vaak geadviseerd bij ongehuwde partners die samen een onroerend goed aankopen.

Het idee achter dergelijke bedingen is dat het onverdeelde onroerende goed, bij het overlijden van de eerststervende partner, zonder erf- of schenkbelasting, in volle eigendom of in vruchtgebruik overgaat naar de langstlevende partner. Het aanwasbeding dient wel notarieel te worden verleden en er zal, bij overlijden, een verkooprecht van 10% geheven worden in hoofde van de langstlevende.

Echter ook voor roerende goederen kan een beding van aanwas worden gesloten. Hier is geen notariële tussenkomst vereist. Bovendien vindt geen belastingheffing plaats bij overlijden wat dit beding net zo aantrekkelijk maakt. Net door de onbelaste overdracht wordt deze techniek vaak gebruikt bij kinderloze koppels of bij alleenstaanden die op deze manier een deel van hun vermogen aan bijvoorbeeld hun broer of zus wensen over te dragen, zonder dat deze (hoge) erf- of schenkbelasting verschuldigd zijn.

Met betrekking tot dergelijke bedingen heeft de Vlaamse Belastingdienst (hierna ‘Vlabel’) recent van zich laten horen. Enerzijds is er haar standpunt met nummer 17044 dd. 08.01.2018 en anderzijds is er haar voorafgaande beslissing met nummer 17053 dd. 19.02.2018.

Wat is een beding van aanwas?

Het beding van aanwas is een kanscontract ten bezwarende titel, waarbij elkeen de kans heeft een goed voor de totaliteit te verwerven, afhankelijk van het zich voordoen van een toekomstige onzekere gebeurtenis (meestal het overlijden van een deelgenoot). Uit deze voorwaarde vloeit voort dat er enkel sprake kan zijn van een ‘kanscontract’, voor zover de kansen van alle partijen gelijkaardig zijn. Men kijkt hiervoor meestal naar de levensverwachting en de inleg van elk van de partijen.

Uit de huidige stand van de rechtspraak en rechtsleer kon afgeleid worden dat er een ‘mathematische’ gelijkheid moet zijn. Aldus kan een beding van aanwas afgesloten worden tussen partijen, zelfs als er een grote ongelijkheid is in leeftijd, doordat de inleg verschilt (bv. een persoon van 30 en van 50 jaar, waarbij de persoon van 50 een waarde van 30% inlegt, en de persoon van 30 een waarde van 70% inlegt).

Wat wijzigt er?

Intussen is het duidelijk dat Vlabel niet langer zonder meer de erf- dan wel schenkbelasting achterwege zal laten indien zij zich dient uit te spreken over een beding van aanwas. Naast een aantal verduidelijkingen stelt Vlabel 3 voorwaarden om tot onbelastbaarheid van het beding van aanwas te komen:

  • Het beding van aanwas moet opgenomen worden in een notariële akte

Deze voorwaarde geldt reeds voor onroerende goederen en wordt nu doorgetrokken naar roerende goederen. Vlabel zoekt hier aansluiting bij het begrip “erfovereenkomsten” zoals vermeld in de nieuwe erfwet (met ingang van 1 september 2018). Het is echter onduidelijk wanneer Vlabel een beding van aanwas als erfovereenkomst zal kwalificeren.

  • Het beding van aanwas moet beperkt zijn en via beschikking onder bijzondere titel

Het beding van aanwas moet beperkt zijn en mag slechts slaan op specifieke goederen. Vlabel aanvaardt bijgevolg geen beding van aanwas op alle goederen of op een evenredig deel van de goederen, bijvoorbeeld (een evenredig deel van) alle roerende of onroerende goederen.

  • Het beding van aanwas moet ten bezwarende titel zijn

Volgens Vlabel kan er hiervan enkel sprake zijn, voor zover de kansen evenwichtig zijn, te weten een gelijkaardige levensverwachting en een gelijkwaardige inleg bij het afsluiten van het beding.

  • Een ongelijkheid op vlak van levensverwachting zal niet meer gecompenseerd kunnen worden door een ongelijke inleg. Dit zou dan inhouden dat partners met een groot leeftijdsverschil (bv. tweede of derde huwelijk) geen beding van aanwas meer zullen kunnen afsluiten.

Los hiervan stelde Vlabel initieel dat de gelijkaardigheid van de levensverwachting moet beoordeeld worden zowel op het ogenblik van het afsluiten van het beding, als op het ogenblik van de realisatie van de toekomstige gebeurtenis (vaak dus het overlijden van een partij). Ondertussen heeft Vlabel haar ongelijk op dit punt ingezien en is enkel het ogenblik van afsluiten van het beding weerhouden.

Bijkomende verduidelijkingen

Naast de hierboven vermelde 3 voorwaarden, verduidelijkt Vlabel nog het volgende aangaande een aantal principes.

  • Anti- misbruikbepaling

Ook hier dienen we te besluiten dat het één en ander niet eenduidig is, temeer omdat Vlabel uitdrukkelijk verwijst naar de toepassing van de anti-misbruikbepaling (voor bedingen afgesloten voor 01/06/2012). Vlabel zou deze bedingen kunnen herkwalificeren indien blijkt dat de niet-fiscale motieven niet zouden opwegen tegen de fiscale motieven.

  • Zaakvervanging

Vlabel aanvaardt zaakvervanging binnen een beding van aanwas. Zaakvervanging treedt op wanneer een goed in de plaats komt van een ander goed, door bijvoorbeeld het tenietgaan of vervreemden van het initiële goed.

Vlabel verbindt hier nu enkele voorwaarden aan:

  • In de akte moet een conventionele zaakvervanging voorzien worden.
  • Als er zaakvervanging is, moet dit bevestigd worden op het moment van de verwerving van het nieuwe vervangende goed.
 
  • Beding van aanwas tussen echtgenoten

Een beding van aanwas afgesloten tussen echtgenoten moet slaan op eigen goederen van de echtgenoten die ze samen in onverdeeldheid hebben. Het kan geen betrekking hebben op goederen die tot de huwgemeenschap behoren.

Besluit

We kunnen besluiten dat de redactie van toekomstige bedingen van aanwas met de nodige zorg en aandacht zal moeten gebeuren teneinde belastbaarheid te vermijden (nodige aandacht voor het motiveren van niet- fiscale motieven,…).

Echter ook voor bestaande bedingen van aanwas – zeker indien het roerende goederen betreft – kan het nuttig zijn deze opnieuw te evalueren in het licht van de nieuwe uitspraken.  Zeker indien het roerende goederen betreft en er tussen de deelgenoten leeftijdsverschillen bestaan.

U kan hiervoor steeds terecht bij ons team van experten.

Gerelateerde content