Werknemersparticipaties | KPMG | BE

Werknemersparticipaties

Werknemersparticipaties

Wanneer een werkgever zijn werknemers mee wil laten delen in de toekomstige waardeontwikkeling van de onderneming, staan daar verschillende wegen voor open. Hieronder worden slechts enkele mogelijkheden belicht.

1000

Contact

Gerelateerde content

Wanneer een werkgever zijn werknemers mee wil laten delen in de toekomstige waardeontwikkeling van de onderneming, staan daar verschillende wegen voor open. Hieronder worden slechts enkele mogelijkheden belicht.


Een belangrijke kernbeslissing is of de aandeelhouders ook daadwerkelijk, nu of op termijn, aandelen in de onderneming willen overdragen aan de werknemers. Wordt de werknemer aandeelhouder of niet, en zo ja, in welke hoedanigheid? Zowel Nederland als België heeft specifieke regels die het interessant kunnen maken om als natuurlijke persoon te investeren dan wel via een persoonlijke management- of investerings/houdstervennootschap. Factoren die dit kunnen beïnvloeden, zijn – onder meer – de behandeling van meerwaarden op aandelen en de behandeling van eventueel dividendinkomen (zowel wat betreft buitenlandse bronheffing als fiscale behandeling bij de ontvanger).

 

Tantième en bonus

Laten we er als eerste van uitgaan dat de werknemer geen aandeelhouder zal worden. Alle mogelijkheden komen dan in wezen neer op het toekennen van een bonus (uitkering in contanten). Bonussen zijn belast met loonheffing, derhalve progressief met een maximum van 52% (het tarief in België en Nederland is gelijksoortig). Ook moeten sociale bijdragen in acht worden genomen. Bonussen zijn doorgaans echter wel aftrekbaar voor de vennootschapsbelasting.

Een bonus kan afhankelijk zijn van toekomstige ontwikkelingen in de onderneming, financiële mijlpalen en dergelijke. Als een bonus afhankelijk is van de waardeontwikkeling van een pakket aandelen gedurende een bepaalde periode, spreekt men vaak van ‘phantom shares’ of ‘stock appreciation rights’ (‘SAR’). In feite is een phantom share/SAR dus een bijzonder soort tantièmerecht of bonus. Vanuit Nederlandse optiek is er echter een verschil: als een SAR is toegekend aan een werknemer met een hoog salaris (meer dan € 556.000, inclusief andere bonussen en dergelijke), dan zijn de lasten uit een SAR niet meer aftrekbaar voor de vennootschapsbelasting. Dergelijk onderscheid wordt in België niet gemaakt.

Daar bestaat anderzijds een fiscaal interessante regeling voor een collectieve bonus, gekoppeld aan bepaalde collectieve doelstellingen en toegekend aan categorieën van werknemers eerder dan aan individuele werknemers.
De regeling is echter onderworpen aan een aantal voorwaarden en plafonds.


Opties op aandelen

Als het tot de mogelijkheden behoort dat de werknemer op termijn aandelen verkrijgt in de onderneming, behoort een optie op aandelen tot de mogelijkheden. Een optie is het recht om gedurende een bepaalde tijd een bepaalde hoeveelheid aandelen te kopen tegen een vooraf vastgestelde prijs (bijvoorbeeld de beurskoers op het moment van uitoefenen van de optie). Bij de uitoefening van het optierecht worden de aandelen geleverd en wordt de werknemer daadwerkelijk aandeelhouder (met alle rechten en plichten van dien).

Indien de aandelen niet aan de beurs genoteerd zijn, dient de waarde van de aandelen objectief te worden bepaald en consequent in de participatieregeling te worden geïmplementeerd. Vanuit Nederlands perspectief is het zinvol hierover vooroverleg te plegen met de Nederlandse Belastingdienst; in België geldt een voordelige forfaitaire waardebepaling (onder bepaalde voorwaarden) die vastgelegd werd in de wetgeving (noteer dat in België vaak met ‘warrants’ (warranten) wordt gewerkt, die recht geven op het inschrijven op nieuwe aandelen).

Een optie op aandelen kan zowel voorwaardelijk als onvoorwaardelijk worden toegekend. In Nederland zijn voordelen uit beide opties belast met loonbelasting. Het belaste loonvoordeel wordt berekend op basis van de marktwaarde van het aandeel op het moment van uitoefening minus de eventuele verkrijgingsprijs. Belastingheffing vindt plaats tegen progressieve tarieven (maximaal 52%) op het moment van uitoefening. De kosten voor de optierechten zijn niet aftrekbaar voor de vennootschapsbelasting. In België geldt een gunstige forfaitaire belastbare basis op het ogenblik van toekenning van de opties indien aan bepaalde voorwaarden is voldaan. Het voordeel van deze regeling voor de werknemer is dat de latere meerwaarden zo buiten schot blijven.


Koop van aandelen

De werknemers worden in de gelegenheid gesteld om (eventueel onder bepaalde voorwaarden) aandelen te krijgen of (tegen een lagere waarde) te kopen in hun werkgever (holding of werkmaatschappij). De omvang van de participatie bedraagt meestal enkele procenten, soms zal zelfs sprake zijn van een aanmerkelijk belang (belang groter dan 5%, dividend en winst in beginsel belastbaar met 25% inkomstenbelasting). Het gratis dan wel tegen een lagere prijs dan de marktwaarde verkrijgen van aandelen vormt belastbaar loon op het moment van verkrijging. De waarde van de aandelen bij niet‑beursgenoteerde ondernemingen dient objectief te worden bepaald en consequent in de participatieregeling te worden geïmplementeerd.

Het kan zijn dat de gekochte aandelen vervolgens gedurende een bepaalde periode worden geblokkeerd. Door deze blokkering kunnen de aandelen met korting worden gekocht. De Nederlandse Belastingdienst hanteert een niet altijd even consequent beleid als het gaat om de vraag welke korting geen belastbaar loon vormt. Bij een hogere korting dan waarvoor akkoord is verkregen, wordt in Nederland over het verschil loonbelasting ingehouden.

Ook vanuit Belgisch perspectief moet de nodige aandacht worden geschonken aan het marktconforme karakter van de investering om het risico op ongewenste fiscale effecten te minimaliseren (zie ook onze uitleg verderop inzake lucratief belang).

Het is dan ook aan te raden om voldoende te documenteren waarom een korting geen belastbaar voordeel zou uitmaken en hier zo nodig met de belastingadministratie overleg over te hebben.


Stemrecht

Het feit dat werknemers als zij aandelen houden mee kunnen spreken en stemmen in de aandeelhoudersvergadering, kan als een nadeel worden gevoeld. Een manier om dit eventuele nadeel te ondervangen is stemrechtloze aandelen aan werknemers toe te kennen. Deze aandelen vormen een aparte soort aandelen en de werknemers houden al snel een aanmerkelijk belang, ook als hun aandelen maar een klein percentage van de onderneming vertegenwoordigen. Een tweede manier is certificaten van aandelen te gebruiken. Er wordt een Stichting Administratiekantoor (‘STAK’) opgericht, waaraan ofwel de vennootschap nieuwe aandelen uitgeeft ofwel de bestaande aandeelhouders van de vennootschap aandelen overdragen.

De STAK geeft vervolgens certificaten uit aan de werknemers die hiervoor in aanmerking komen. De aan deze certificaten toekomende rechten en plichten worden bepaald in de door de STAK op te stellen administratievoorwaarden. De zeggenschap ter zake van de door de STAK gehouden aandelen komt toe aan het bestuur van de STAK. Dit bestuur bestaat uit een of meer personen, bijvoorbeeld de grootaandeelhouders. Voor de werknemer leidt een investering via een STAK normaliter niet tot een verschillende fiscale behandeling ten opzichte van een rechtstreekse investering in aandelen.

 

Lucratief belang

Nederland kent in beginsel geen vermogenswinstbelasting. Aandelen, certificaten van aandelen of andere financieringsinstrumenten komen na verwerving in box 3, inkomen uit sparen en beleggen. Dat is in twee gevallen anders. Allereerst bij de aanmerkelijkbelangheffing. Samengevat en ontdaan van alle nuances: ingeval het belang van een persoon in een vennootschap 5% of groter is, dan zijn dividend en verkoopwinst in beginsel belastbaar met 25% inkomstenbelasting.

De tweede uitzondering is het lucratief belang. De lucratiefbelangwetgeving is een complex samenstel van regels, waardoor inkomsten- en verkoopwinst uit aandelen, leningen en andere instrumenten, onder voorwaarden belast zijn tegen het progressieve tarief (maximaal 52%) in box 1. Deze regels kennen een uitzondering, waardoor inkomsten en winsten belast kunnen zijn tegen 25% alsof deze een aanmerkelijk belang betreffen.

We hebben voor het participerende management bij overnames op basis van cijfermatige analyses afspraken met de Belastingdienst gemaakt, inhoudende dat de participatie in de onderneming als box 3‑investering kwalificeert (geen loonbelasting noch lucratiefbelangheffing verschuldigd bij instap).

Uitleg van deze regels gaat veel verder dan het kader van deze nieuwsbrief. Wij raden u met klem aan om ieder participatieplan te laten nazien tegen de achtergrond van deze complexe lucratiefbelangwetgeving.

In de Belgische context geldt een meer feitelijke benadering van de materie en wordt het concept van lucratief belang niet als zodanig erkend. De kern van het verhaal is dat de investering van het management aan marktconforme voorwaarden moet voldoen om het risico op ongewenste fiscale gevolgen te minimaliseren. Voor zover de latere waardestijging binnen het ‘normaal beheer’ van het privévermogen valt, is de meerwaarde volledig vrijgesteld en doet de manager een uitstekende zaak. Daartegenover staat dat de Belgische Belatingdienst met lege handen staat en zich soms een slechte verliezer toont.

Het fiscale kader voor dit soort investeringen in België is vrij beperkt. Opties en warrants uitgezonderd vallen wel terug op een algemeen fiscaal kader dat sterk afhankelijk is van een feitelijke appreciatie en waarbij de mogelijke fiscale behandeling voor meerwaarden op aandelen zeer verschillend kan zijn. Wanneer de meerwaarde als speculatief (niet kaderend binnen het normale beheer van het privévermogen) kan worden beschouwd, geldt een taxatie tegen een tarief van ongeveer 35%. In bepaalde omstandigheden kan sprake zijn van een (verdoken) loon en bestaat bijgevolg het risico op taxatie als beroepsinkomen tegen progressieve tarieven. Het Belgische fiscale kader creëert dus een voedingsbodem voor onzekerheid en betwistingen en een voorzichtige aanpak is aangewezen.


Wouter Caers en Cees Nijman

Ga naar de overzichtspagina

Neem contact met ons op

 

Offerteaanvraag (RFP)

 

Bevestig